مجتمع جامعهء مدنی افغانستان (مجما)

	معاون سرمحقق شاه محمد میهن ورد
جامعهء مدنی - ایده آل حامورابی

جامعه‌ي قانونمند (مدني) قرنها پيش از ميلاد از همان زماني كه بشر از شيوه زندگاني بدوي و بيابان گردي فاصله گرفت آغاز شده است. قراين مشهود بيانگر آن است كه تحول و تكامل تدريجي بشر به سوي شهرنشيني و تمدن تا هنوز ادامه دارد. تاريخ، نخستين قدم به سوي شهرنشيني را پس از كشف و خوانش خط هيروگليف در سرزمين مصر و ايجاد حكومت مركزي به وسيله‌ي فراعنه قملداد كرده است. فرعون عربي شده كلمه‌ي Perao مي باشد كه معني آن (دارنده كاخ بلند) است. مصريان با به وجود آوردن دولت، فرهنگ و تمدني را به وجود آوردند كه با تنوع و تكامل آن، ملل ديگر را تحت تاثير قرار دادند، طي مدت زمان حكومت فراعنه، مردم مصر از هر لحاظ داراي تمدن برتر بودند كه بيشترين تمدن دنيا در علوم، عقايد، ضايع و خصوصاً خط نويسي از ابتكارات آنها فيض بر ده و اقتباس كرده اند. دومين محلي كه شهر نشيني و تمدن در آن آغاز يافته است بين النهرين (عراق) خوانده شده است. اين سرزمين حاصلخيز و خوش آب و هوا قبايل مختلف را به شهرنشيني و متمدن شدن فرا خوانده است. كاوشهاي باستانشناسان در بابل و نينوا و ساير شهرها كتيبه‌هاي زيادي را با خط ميخي كشف و جهان را از تمدن آنها آگاهي داده‌ است. كتيبه‌هاي كشف شده بيانگر آن است كه نخستين قومي كه در سرزمين بين النهرين به شهرنشيني و تمدن پرداخته اند سومري ها اند. سومريان خدمات ارزشمندي به بشريت انجام داده كه مهمترين آنها اختراع خط ميخي،‌پايه گذاري علوم رياضي، ستاره شناسي و وضع قوانيني كه بعدها حامورابي آنها را گردآوري كرده است. حمورابي ششمين پادشاه دولت بابل بود. او قوانيني را كه حاوي 282 ماده بود وضع كرد و از مردم خواست تا طبق آن عمل نمايند. قوانين حمورابي كه نشانه‌يي از تمدن بين النهرين به خاطر تامين و اعمار جامعه‌ي مدني در چهار هزار سال پيش از امروز محسوب مي گردد نمونه‌يي از برتري فكري و تكامل تمدن بشر در آن زمان خوانده شده است. بعضي از ماده هاي قوانين حمورابي اين گونه دستهبندي شده است: � كسي حق ندارد بدون محكمه بنده‌يي را بكشد. � هر مردي حق ندارد بيش از يك زن بگيرد. � اگر ازدواج طبق قانون صورت نگيرد، قابل فسخ خواهد بود. � اگر كسي چشم كسي را نابود كرد، ‌چشم او را بايد نابود كرد، هم چنين ديگر اندامهاي تن. � اگر طبيبي اندامي از بيمار را به اشتباه ناقص ساخت و يا او را كشت، دست او را مي برند. � همه مجازات بايد طبق حكم قضاوت انجام شوند، نه به وسيله‌ي انتقام شخصي. قوانين حامورابي به وضاحت بيانگر آن است كه ضعيف در برابر قوي حمايت گردد و عدالت براي همه از نظر قانون بسط و انتشار يابد. مردم ما نيز كه خواهان تحقق جامعه‌ي مدني در كشورشان مي باشند هدف شان تحكيم حاكميت قانون و تامين عدالت اجتماعي و اعاده حاكميت مردم بر سرنوشت شان مي‌باشد.

صفحهء گذشته