مجتمع جامعهء مدنی افغانستان (مجما)

	محمد شریف
تقلید راهکار متمدن شدن نیست

تجدد، نوگرايي، مدرنيته، عصرتکنالوژي و.. ازمفاهيمي اند که درجامعة عقب افتاده ما که سطح آگاهي مردم آن پائين است بحران آفريده و جمع کثيري را به انحراف کشانده اند. اين گروه همه ارزش ها را پشت سرگذاشته، اين مفاهيم را زمزمه مي کنند.عدم آگاهي مردم از تاريخ وفرهنگ شان همواره از عوامل عمدةاست که به طولاني شدن قطارتجدد طلبان ناآگاه وسعت بخشيده است. جريان هاي نوگرا که لگام عمل بدست شان قراردارد وازحقوق بشروانسانيت حرف مي زنند، تجدد را دربدن عريان زنان ونحوة لباس پوشيدن جوانان تمثيل مي نمايند. سخن گفتن ازدين، تاريخ، هنروادبيات درنزد اين افراد پوچ وبي معنا است زيرا مي پندارند که اين پديده ها عامل اصلي عقب ماني شان شده است.اما نمي دانند که راهکارمتمدن شدن وپيشرفت نياز به تلاش ودانستن داردنه به تقليد کورکورانه ازديگران. من زماني که دانشجورشتة ادبيات دانشگاه کابل بودم بودم يکي ازاستادانم مي گفت: ما مانند مارهستيم که بالاي بزرگترين گنج خوابيده ايم اما ازآن استفاده کرده نمي توانيم، بلکه برعکس آن را دراختيارديگران قرارمي دهيم تا بااستفاده ازآن دوباره برسرما حاکميت مي کنند. واقعيت امرهم همين گونه است، زيراتمام گنجينه هاي بازمانده ازگذشته که شامل ارشادات ديني، آثارادبي ، هنري ، فلسفي ، و... مي شود ما را به دانستن وفهميدن تشويق مي کنند. چيزي که امروزغرب متمدن برآن تاکيددارد ورازپيشرفت را درآن نهفته مي داند!.وماکه گنج درخانة خودمان است ازآن سود نمي جويم، بلکه سرگردان دنبال آن روان هستيم وحقيقت هم همينگونه است زيرا تمام دستورات خوب زيستن وخوب بودن را گذشته گان ما درشکل هاي گوناگون به مامسلمانان ارايه کرده اند، درهيچ جاي از دستورات ديني، ادبي،فلسفي وسياسي نکته يي وجود ندارد مبني براينکه مارا به عقب گرايي، خشونت، عزلت وگوشه نشيني؛ که امروز مارا به آن متهم مي کنند،تشويق کند.بلکه برعکس همه ما رابه تپيدن وتلاش فراوان فرامي خوانند.به گونة مثال حافظ مي گويد: "سعي ناکرده دراين راه به جاي نرسي مزد اگرمي طلبي طاعت استاد ببر" يا ناصرخسروشاعروانديشه وربزرگ سرزمين مامي گويد: " درخت تو گرباردانش بگيرد به زيرآوري چرخ نيلوفري را" يعني بدون علم به جاي نميرسي وتوبايد بکوشي که درخت توباردانش بگيرد ودرآن حالت مي تواني لاف متمدن شدن بزني !يا فردوسي شاعربزرگ دانايي را کليد موفقيت مي داند ومي گويد" توانابود هرکه دانا بود زدانش دل پيربرنابود. حافظ در جاي ديگري مي گويد: رفتن به پايمردي همسايه دربهشت حقاکه با عقوبت دوزخ برابراست اين سخن حافظ شيرازي واقعا براي کساني که احساس مردانگي وشجاعت دارند تحريک کننده است. وآنان را وامي دارد تاخود را با هرنوع سلاح مبارزه مسلح نمايند.زيرا مرد نبايد منت دار ديگران باشد آنگونه که علامه اقبال لاهوري مي گويد: درجهان نتوان اگرمردانه زيست سرسپردن همچون مردان زندگيست اما اين که ما نتوانسته ايم به پيشرفت وتمدن دست بيابيم ناديده گرفتن گفته هاي بزرگان مان است که ازراهکارهاي سالم آنها درست استفاده نکرده ايم.واين عيب خودمان است نه ازگذشتگانمان.زيراسرزمين ترياک خيز وتروريست پرورامروزما که منت دارجهان است، زماني مردان زحمت کش وآينده انديشي داشت، صاحب تمدن،صنعت، فرهنگ،تاريخ وادبيات بود.مولاناي را پرورش کرده است که انديشه اش هشتصدسال بعد درميان دارندگان مدرنيزم وتکنالوژي انقلاب برپا مي کند.ابن سيناي که پدرطبابت است. رودکي که پدرشعر وهمسان آن ها ده ها مرد سياسي ونظامي ديگرکه هرکدام توانسته اند درهربرهة از تاريخ به شاهکاري هاي دست بزنند که امروز نه تنها براي ما، بلکه براي تمام جهان افتخارآفرين اند. اما متاسفانه که امروزديگران از انديشه هاي بزرگ مردان ما که براي بهترزيستن ما ارايه کرده بودند استفاده مي کنند وماانديشه داران به عنوان ريزه خواران به تمدن آنها فخرمي کنيم. باتوجه به اين اصل بايد پرسيد که تداوم تقليد کورکورانه ازديگران آيندة درخشاني دارد؟ به يقين که ني واين جاده پرخطرومنحرف راه موثربراي آينده نيست.و ما را به سرمنزل مقصود نمي رساندواين نيازجدي ديده مي شود که راه هاي ديگري را جستجونماييم. پس چه بايدکرد؟ پاسخ به اين پرسش يکسان نيست بلکه ديدگاه هاي متفاوت وجود دارد.ولي آنچه نگارندة اين سطوربرآن تاکيد دارد اين است که بايد به راهنمايي هاي گذشته گان خود که همانا فراگيري علم است رجوع کرد وطرح هاي مطرح شده ازسوي چهره هاي بزرگ ديني، علمي،سياسي، وادبي ما ن را که شناخت بهتر ازرازترقي ومتمدن شدن داشتندعملي کنيم. زيرابدون درنظرگرفتن کذشته آينده درخشاني درانتظار نسل هاي بعدي نخواهد بود. آنگونکه گفته اند گذشته چراغ آينده است.پس با اين حال گذشتة درخشان اين سرزمين چراغي خوبي خواهد بود براي روشنگري ظلمت امروز افغانستان که تابتوانيم به وسيلة آن خود را ازبدبختي نجات دهيم. وگرنه دستيابي به تمدن وپيشرفت با کلة خالي امکان پذيرنيست.زيرا تازماني که ما صاحب بينايي ودانايي نشويم به همان سپيداربي برمي مانيم گه سزاي ما سوختن است. اين سخن حکيمانة ناصرخسروکه سزاي سپيداربي برسوختن است. مصداق خوبي است به وضع کنوني کشورما، که جز ادامة جنگ بدبختي همديگرکشي کاري نداريم. البته اين همه ناشي مي شود از جهالت وناداني وگرنه خداوند براي انسان فکرو زبان وبيان داده است تابه وسيلة آن با همنوعان خودتفاهم ومصالحه کند. اما متاسفانه که سخنان گوهربارگذشتگان ما که همه راهبرد خوبي اند براي متمدن شدن وپيشرفت درانحصارگرد وغبارکتاب خانه ها باقي مانده اند وکسي ازآن ها استفاده درست وبه جا نمي کند. درآخر بايد گفت که ادامة اين تقليد کورکورانه راه رسيدن به هدف نيست وتازماني که اصل خود را درست نشناسيم ومطابق آن عمل نکنيم به تقليد ديگران به جايي نمي رسيم. درآخر به قول شاعر: نابرده رنج گنج ميــسرنمـي شود مزدآن گرفت، جـان برادرکه کارکرد

صفحهء گذشته