|
كابل به مثابه قديم ترين شهر از گذشته هاي
بسيار دور تا اكنون، كانون باستاني آرياناي
كهن، خراسان ديروز و افغانستان امروز در طول
تاريخ مشعلدار تحولات بسيار عظيم و چشمگير
تاريخي بوده است. به خاطر ارايه معلومات براي
جوانان عزيزي كه قلب شان براي اين وطن در سينه
هاي شان مي طپد ميخواهم يكي از باغ هاي قديمي
شهر زيباي كابل را در اين مقاله به معرفي
بگيرم تا باشد به معلومات آفاقي جوانان افزوده
باشم.
جوانان عزيز باغ سازي از زمانه هاي بسيار قديم
در كشور عزيز ما افغانستان رواج داشته، خصوصا
با ظهور دين مقدس اسلام و الهام از جنات (باغ
هاي بهشتي) در كتاب مقدس آسماني «قرآنكريم» از
آن بار بار ياد گرديده، امرا، شاهان، سلاطين و
ساير صاحبان زوق باالهام از آن به اعمار و
احداث باغ هاي منظم، سرسبز و شاداب پرداخته
اند.
باغ بابر شاه كه در دامنه غربي كوه هاي شير
دروازه موقعيت نموده از جمله زيبا ترين و
شاداب ترين و دلپسند ترين باغ هاي قديمي شهر
كابله حساب مي آيد. اين باغ نسبت موقعيت بسيار
حساس كه دارد در زمره بهترين تفريح گاه هاي
شهر يان كابل بوده به خصوص روز هاي رخصتي عيد
و جشن هاي ملي و روز هاي جمعه عده اي كثيري از
همشريان ما در آن جا غرض رفع خستگي، ساعت تيري
و همچنان سيل و تماشاي مسابقات مرغ جنگي و كبك
جنگي و بدونه جنگي و غيره در آن جا گرد مي
آيند. و با تماشاي صحنه هاي مختلف روز شان را
با سرور و شادماني به پايان مي رسانند.
جوانان عزيز! باغ بابر كه از جمله باز مانده
هاي عصر گورگاني به حساب مي آيد با داشتن
اشجار زينتي، گل بته ها و گل هاي زيبا و
مرغوب، جويي هاي منظم، حوض هاي با مهارت هاي
خاص مهندسي در اين موقعيت زيبا و دلپسنهد در
منطقه خوش آب و هواي چاردهي كابل احراز موقعيت
نموده است.
پس از اين مقدمه كمي به عقب نظر مي اندازيم از
تاريچه اعمار اين باغ خدمت شما چند نكته را
ياد آوري مينمايم.
بابر كه نامش ظهير الدين محمد بوده از (1483 –
1529) ميلادي در هندوستان و افغانستان
حكمروايي نموده است. بابر در ياد داشت هاي خود
خاطرات بسيار جالب و خواندني در وصف كابل
داردف آب و هواي كابل چنان در او اثر گذار
بوده است كابل را از جمله خالصه هاي خود ساخته
به هيچ يك از پسرانش نه سپرده كه اين نمايانگر
دلبستگي و صحبت بابر ار نسبت به كابل بهتر و
بيشتر نشان ميدهد.
بابر شاه در 23 سالگي عمرش قرار داشت كه در
ارگ بالا حصار كابل در سال 913 هـ ق كه برابر
با 1507 م مي شود اعلان پادشاهي كرد. سال بعدي
يعني در 914 هـ ق او صفه اي به نام تخت شاه در
پوزه كوه شير دروازه ساخت كه تا اكنون هم بنا
بر تخت شاه مشهور است او در اين جا به باده
نوشي مي پرداخت ازينكه بابر به احداث و
ساختمان باغ شوق زياد داشت و هواي گوراي
چاردهي كابل نيز مورد پسند او واقع شده بود
امر داد تا چندين باغ در كابل ساختند مثل باغ
بنفشه، باغ شهر آراء، چارباغ، باغ جلو خانه،
اورته باغ، باغ صورت، باغ مهتاب، باغ آهو
خانه، باغ خلوت،باغ نور و باغ و باغچه
هايديگر كه باغ موجوده بابر نيز در آن جمله
بود.
باغ بابر تنها يگانه باغ است كه از آن جمله
باغ هاي كه در بالا از آن ها ياد كرديم تا
امروز باقي مانده است. هر چند در طول زمانه ها
تغييراتي در آن وجود آمد قسمت هاي از آن از
بين رفته و ساختمان ها در ادوار بعدي به آن
افزوده شده است.
قبلا ياد كرديم كه بابر نسبت علاقه وافر به
كابل اين صوبه را خالصه خود ساخته و به آن
علاقمندي زياد داشت به فرزندانش نصيحت كرده
بود كه پس از مرگ، جسدش را به كابل انتقال و
مدفون سازند.
زمانيكه بابر در سال 1529 م در دهلي هندوستان،
چشم از جهان پوشيد، اولادش او را موقتا در باغ
نور افشان اگره به خاك سپردند. و بعد ها اولاد
هاي او قرار وصيت پدر، جسد او را به كابل
آورده در محلي كه در آن وقت بنام قدمگاه حضرت
رسول الله شهرت داشت و امروز بنام گذر گاه ياد
ميگردد و ساحه وسيعي را در بر داشت به خاك
سپردند، و باغي را كه امروز بنام باغ بابر مي
شناسيم به امر جلال الدين اكبر كه خود در سال
1588 م به كابل آمده بود اعمار كرد و حكومت
كابل را به شخصي به نام قاسم خان داد.
مقبره بابر در ميان اين باغ بر فراز تپه كه به
زعم خود او در فضاي آزاد، دفنش كردند به خاطر
اينكه خاصرات دور حيات او را بخت تحت تاثير
آورده بود و ميخواست درزير خاك هم از آب و
هواي خوش و دلپذير كابل بي بهره نماند و گفته
بود كه تا بر فراز مرقدش گنبد نه سازند. اما
اولاد و احفاد بابر كه پس از او به شاهنشاهي
رسيدند هر يك به نوبه خويش غرض تفريح و خوش
گذراني از هندوستان به كابل مي آمدند و
بارسيدن به كابله به زيارتگاه پدر – جد خويش
رفته نذر ها مي كردند. در اين باغ علاوه از
جسد بابر، تعدادي ديگر از اعضاي خانواده بابر
مثل ميرزا هندال پسر بابر، حكيم ميرزا نواسه
بابر، رقيه سلطان بيگم نواسه بابر (دختر ميرزا
هندال)، نواب گوهرشا بيگم دختر عالمگير شاني
(شاه جهان) و غيره مدفون اند. شاهان مفلي هند
مثل جلال الدين محمد اكبر و شاه جهان بر مزار
عمارتي ساخته و لوايح در مزار او و سايرين نصب
كردند. و شاه جهان به كار مندان باغ امر كرد
تا باغ را مرتب و منظم ساخته كه مرتبه هاي
موجود آن از ساخته هاي همان عهد است.
باغ بابر از روي فن مهندسي و باغ سازي در 12
يا 15 مرتبه ساخته شده بودف در آخرين مرتبه 15
آرامگاه رقيه سلطان سلطان بيگم خانم جلال
الدين اكبر و دختر ميرزا هندال كه در سال 1016
هـ ق به زيارت پدر و جد خويش آمده بود و پس از
24 سال از اين تاريخ يعني در سال 1040 فوت
نمود جسدش را در آن جا دفتن كردند.
شاه جهان طي سفري كه به كابل داشت امر به
اعمار مسجد كوچك و مرمرين در مرتبه سيزدهم
باغ، داد. چون قبلا ياد كرديم كه بابر شخصاً
وصيت كرده بود كه بر فراز قبرش عمارتي نه
سازند همان بود كه شاه جهان طرح بناي مسجد را
در مرتبه پائيني به اجرا در آورد. اين مسجد با
مصرف حدود سي هزار روپيه درغايت مطبوعيت خويش
طراحي و با كمال لطافت و نظافت، ساخته شد.
بناي اين مسجد مدت دو سال را در بر گرفت (1056
– 1057). جوانان عزيز گفتيم باغ بابر از حيث
ساختمان معماري و مهندسي و هند باغ سازي اهميت
خاص دارد باغ كه در 12 الي 15 مرتبه ساخته شده
بود موجوديت جوي هاي پر از آب از بالا به
پايين و موجوديت اشجار و نهال هاي زينتي به
زيبايي آن افزودهبود. آبياري باغ از اب درياي
كابل كه از طريق شهري كه بنام بالا جوي ياد مي
گرديد، صورت مي گرفت، اب ابتدا در حوض ها
ذخيره و بعدا در موقع ضرورت از آناستفاده به
عمل مي آمد.
بعد ها در زمان امير عبدالرحمن خان ساختمان
هاي چون حوض مرمري، عمارت حرمتدا و رستورانت
باغ بابر ساخته شد كه از موقعيت حساس و دل
انگيز آن منظره زيباي ولسوالي چاردهي به تماشا
گرفته مي شد.
در گذشته رستورانت باغ بابر در ميان مردم از
شهرت خوبي بر خور دار بود.
در ساختمان ديوار باغ از پخسه استفاده شده بود
كه در گذشته كار برد اشكال هندسي به زيبائي آن
باغ افزوده بود.
باغ بابر در طي جنگ هاي خانمانسوز دهه هفتاد
صدمات زيادي برداشت چون محل در گيري هاي
مسلحانه جوانب متخاصم بود بناء خساراتي هنگفتي
برداشت. هر چند اين باغ در سال هاي اخير به
همكاري موسسات خارجي باز سازي گرديده است اما
به نظر مي رسد كه شايد در ساختمان آن تغييراتي
بوجود آمده باشد.
جوانان عزيز: اين بود معلومات مختصر پيرامون
باغ بار كه خدمت شما تحرير يافت. |
