مطالب این صفحه در تاریخ 05/10/2011  تازه شد!

مجتمع جامعهء مدنی افغانستان

مجما

مرام مجما تقويت و گسترش جامعهء مدنی در افغانستان است!

مجما          مجما          مجما          مجما          مجما          مجما          مجما          مجما          مجما          مجما          مجما          مجما          مجما          مجما          مجما

جامعهء مدنی چیست؟
جامعهء مدنی حوزه یی از نظریات و روابط اجتماعی است که میان دولت و خانواده قرار داشته و از چنان فعالیت های غیر اجباری نماینده گی میکند، که بر محور مصالح، اهداف و ارزش های مشترک می چرخند.
جامعهء مدنی شامل فعالان و نهاد های متنوع مدنی است که از نظر ساختار اداری، استقلال و توانمندی از هم فرق دارند.
جامعهء مدنی با توجه به سرشت و نقش مدنی آن در راستای صلح ارزش به سزایی دارد.

 
 اهداف مجما:
  • افزایش سهم گیری تمام بخش ها و اقشار جامعه افغانی در روند بازسازی، انکشاف و صلح در کشور
  • بلند بردن نقش و موثریت جامعه مدنی در موضوعات مهم کشور
  • تقویت و گسترش شبکه های مدنی
  • ایجاد هماهنگی و صدای واحد برای جامعۀ مدنی افغانستان در مسائل مهم سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی

 

         شما در اینجا هستید: صفحهء نخست >> در بارهء ما >> بخش های مجما >> آموزشهای ...

  

 

 

 

پرتو نادری

جریده های دیواری در مکاتب شهر کابل و ولایات

پسمنظر 

مطبوعات در افغانستان در دومين دههء سدهء بيستم ميلادى   ١٩٢٩_١٩١٩ در دورهء پادشاهى ده سالهء شاه امان الله خان، قدم هاي جدي و بلندي به پيش برداشته است.

نخستين قانون مطبوعات کشور درهمين زمان زير نام " نظامنامهء دولت عُليهء افغانستان" نافذ گرديد و در آن به آزادي بيان تاکيدشد.

غير از اين در اين دوره دامنهء مطبوعات از شهر کابل به ولايات افغانستان کشيده شد و در شماري از شهر هاي مهم کشور چون، هرات، کندهار،ننگرهار،بلخ و پروان نشريه هايي شروع به کار کردند.

 زنان نيز در همين دهه صاحب نشريه شدند و اين نشريه ارشاد النسوان نام داشت.

اين نشريه زمينهء مشارکت زنان در عرصهء مطبوعات رابه وجود آورد و نخستين نوشته هاي زنان و از آن ميان نوشته هاى ملکه ثريا همسر شاه امان الله خان در آن به چاپ رسيد.

ويژه گي ديگر درين دوره اين است که سه نشريه غير دولتي به نام هاي انيس،نسيم سحر و نوروز به نشرات آغاز کردند که از زبان انتقادي نيز بر خوردار بودند.

انتشار اين همه نشريه ها خود سبب افزايش علاقمندي شهريان کابل به مطبوعات و مطالعه گرديد.

امرمهم ديگر اين که درهمين سالها خبرنامه هايي به گونهء يک رويه به چاپ مى رسيد و بر ديوار هاي مناطق پرنفوس شهر نصب مي گرديد تا شهريان با خواندن آن از حوادث و رويدادهاي شهر و کشور خود آگاهى پيدا کنند.

گاهي در اين خبرنامه ها پيام هاي دولت عنواني مردم نيز به چاپ مي رسيد.

اين که درافغانستان چه کسي باني چنين فکري بوده است معلوم نيست ، اما تا جايي که محققان عرصهء ژورناليزم در اين زمينه تحقيق کرده اند، گفته مي شود که شهريان کابل آرام آرام به مطالعهء چنين خبرنامه هاي ديواري علاقمند شدند و با مطالعهء آن اطلاعات مورد نياز را به دست مي آوردند.

شماري از پژوهشگران بر اين باور اند که ، يکي از اهداف اين خبرنامه هايي ديواري  اين بوده است تازمينهء دسترسي آن شمار از شهروندان را که توان مالي خريداري نشريه هاي رانداشتند،به مطبوعات فراهم کند.

با سقوط دولت امان الله در ١٩٢٩ به دست امير حبيب الله کلکاني دامنه يک چنين خبرنامه هايي ديواري برچيده شد؛ اما تاريخ جريده ء ديواري به گونه دست نويس، آن گونه که امروز در مدارس، پوهنتون ها و شماري از ادارات دولتي و غير دولتي رواج دارد، مشخصاً به دههء دموکراسي ( ١٩٧٣_١٩٦٣ بر مي گردد.

انفاذ قانون اساسي جديدي در اين دوره نه تنها سبب گسترش مطبوعات غيردولتي گرديد؛ بلکه سازمانها و احزاب سياسي نيز پديد آمدند و يک دورهء روشنگري در کشور آغاز يافت و نسل جديدي از سياستمداران، روشنفکران، نوسنده گان  شاعران، هنرمندان و دانشمندان در کشور به وجود آمد.

مي توان گفت که بعداً همين نسل درتمامي حوادث سياسي_ فرهنگي کشور نقش بزرگي داشته و حوادث سياسي _ اجتماعي درکشور  را رهبري کرده اند.

در همين دوره جريده هاي ديواري به گونهء مطبوعات قلمي در مکاتب شهر کابل گسترش بيشتري يافت و تقريباً تما ليسه ها در کابل با راه اندازي نشريه هاي ديواري خواستند، درکنار برنامه هاي آموزشي خويش زمينه هاي رشد دانش آموزان خود را در عرصه هاي سياست، فرهنگ و اجتماع گسترش دهند.اين امر تديجاً چنان گسترش يافت که شماري از مکاتب

تقريباً هر صنف يک جريدهء ديواري داست.

اين جرايد ديواري هر کدام از خود مدير مسؤول و هيئت تحرير داشتند و مطالب به نام خود آن ها به نشر مي رسيد.

اين جرايد بيشترينه دوهفته نامه بودند و گاهي هم يک مابعد مطالب آن تجديد مي گرديد.

البته با کودتاي داود خان در ١٩٧٣ دامنهء جرايد ديواري نسبتاً محدود گرديد. براي آن که نظام داودخان مي خواست تا در تمام زمينه ها مداخله و نظارت داشته باشد.

کودتاي کمونيستي ١٩٧٨ هر گونه فعاليت فرهنگي را در زير نظارت رژيم قرار داد.

در مکاتب سازمان هاي اوليه حزبي به وجود آمدند وجرايد ديواري در زير نظارت و سانسور شديد اين سازمان هاي اوليه قرار گرفت کنترول شديد مطبوعات به وسيلهء حزب سبب بي علاقه گي مردم نسبت به آن گرديد. اين امر بر نشريه هاي ديواري نيز تاثير منفي برجاي گذاشت.

هر چند بعداً سنت جريدهء ديواري در شهر کابل و ولايات کشور گسترش يافت؛ ولي دست اندرکاران آن ها عمدتاً دختران و پسران عضو سازمان هاي اوليه و سازمان جوانان بودند.  به يک مفهوم جرايد ديواري نيز حزبي گرديد.

با اين حال در پنج سال اخير دههء ١٩٨٠ به امر گسترش جرايد ديواري توجه بيشتري صورت گرفت و حتي مي توان گفت که در شهر کابل و شهرهاي مهم ديگر کشور کمتر مکتبي وجود داشت که يک يا چند نشريه ديواري نداشته باشد. حزب و دولت بدينوسيله مي خواست اهداف خود را وسيعاً در ميان نسل جوان تبليغ کند.

در اين سال هاي آن سانسور شديد نسبتاً کاهش يافت و يک بار ديگر زمينهء سهمگيري پسران و دختران غير حزبي در اين جريده ها افزايش يافت.

سالهاي حاکميت مجاهدين سالهاي دشواري بود که به يک مفهوم نظام آموزش و پرورش در شهر کابل فروپاشد و در

و نظام قرون وسطايي طالبان نه تنها در وازه هاي مکاتب به روي دختران بسته گرديد، بلکه درمکاتب پسران نيز دامنهء يک چنين فعاليت هاي فرهنگي برچيده شد.  پس از فروپاشي نظام طالبان در اکتوبر ٢٠٠١ميلادي افغانستان وارد مرحلهء تازه يي از  زنده گي سياسي _ اجتماعي خود شده است.

انفاذ قانون مطبوعات و قانون اساسي زمينهء فعاليت هاي فکري نسل جوان را بيشتر فراهم ساخته است.

بر اساس گزارش ها تا  هم اکنون اضافه از پنجصد  نشريهء غير دولتي در شهر کابل به کار آغاز کرده است . بگذریم از اين که شماری از آنها عمر درازی نداشته اند . در همین حال   يک بار ديگر در مکاتب و پوهنتون ها حرکت به سوي ايجاد نشريه هاي ديواري افزايش يافته است.

هم اکنون افغانستان دريک مرحلهء حساس روشنگري قرار دارد، نسل جوان بايد با اصطلاحات علمي، اجتماعي و سياسي_ فرهنگي جديد آشنايي يابند و از همه مهمتر آن ها بايد در اين زمينه ها جستجو کنند و انديشه ها و برداشت هاي خود را بنويسند.

با وجود اين همه نشريه هاي چاپي که وجود دارد، هنوز امکانات آن که نسل جوان بتواند به گونهء گسترده در چنين فعاليت هايي سهم بگيرد، بسيار محدود است.

نسل جوان افغانستان نياز دارد تا با شيوه هاي کارمشترک آشنا شوند و فرهنگ کار مشترک را از همين دوران به فراگيرند.

نسل جوان نياز به زمينه هاي دارند که بتوانند شخصيت خود را رشد دهند؛ در اين ارتباط جرايد ديواري نه تنها در مکاتب، بلکه در پوهنتون ها نيز مي توان از اهميت بزرگي بر خوردار باشد.

 

اهداف نشراتی

افغانستان در مرحلهء کنوني به روشنگري گسترده يي در ميان نوجوانان و جوانان که نسل جنگ زده اند ، جداً نياز دارد.

امروزه اصطلاحات و مفاهيم تازه يي سياسي _ اجتماعي و اقتصادي وارد زنده گي شده است. بناً کوشش مي شود که اين جريده هاي ديواري بتوانند دست کم روزنه هاي کوچکي را به سوي اين مفاهيم بگشايند.

 با در نظر داشت سطح آگاهي شاگردان مکاتب و پوهنتون ها کوشش مي شود تا زمينهء آشنايي آنها با مفاهيم زيرين فراهم گردد.

-        جامعهء مدني

-        نقش جامعهء مدني استقرار صلح و ثبات سياسي

-        نقش جامعهء مدني در تحکيم دموکراسي

-        حقوق بشر

-        دموکراسي

-        قانون اساسي

-        مشارکت سياسي

-        بازسازي

-        محيط زيست

-        حفظ آثار باستاني و ساحات باستاني

-        انتخابات

-        دولت  و بخش های سه گانهء آن

-        جندر - تساوي حقوق زنان و مردان-

-        تروريزم

-        اعتياد و مبارزه با مواد مخدر

-        مشارکت زنان در پروسه هاي سياسي_ اجتماعي

-        کثرت گرايي

-        معرفي چهره هاي علمي _ فرهنگي و مذهبی   

-        گزارش هاي علمي ، فرهنگي، هنري ورزشي و اقتصادي

-        شگرد هاي روزنامه نگاري

-        شعر و ادبيات

-        کارتون و مطالب ذوقي

-        رويداد های مجما، نهاد مدنی و دولت

-        اخلاق اجتاعی

-        معرفی آثار علمی ادبی

-        معرفی شاگردان ممتاز مکاتب

-        معرفی کشور از جهات گوناگون

-        معرفی چهره زنان سرشناس فرهنگی – اجتماعی

-        

ساختار تشکیلاتی  

-         این جریده ها ی دیواری به نام  « آموزش های  مدنی » راه اندازی می شوند.

-        لوگو يا نشان مجتمع جامعهء مدني افغانستان  و نشان وزارت معارف در جريده هاوجود دارد.

-        جريده هاي ديواري که در پوهنتون ها به را ه انداخته مي شوند در آن هادرکنار نشان مجتمع جامعهءمدني ،  نشان وزارت تحصيلات  عالی وجود دارد.

-        جريده زير نظر کانون فرهنگي مکاتب و پوهنتون ها انتشار  می یابد.

-        هر جريده يک مدير مسؤول و يک سکرتر مسوول خواهد داشت.

-        هر جريده هيئت تحرير خواهد داشت که شامل مدير مسوول، سکرتر مسوول و سه تن ديگر از کانون فرهنگی  بر گزیده می شوند  .

-        دفتر کار جريده در کانون فرهنگي مکاتب می باشد.

-        جريده ها هر ماه يک بار انتشار مي يابند.

-        مطالب تهيه شده زماني در جريده به نشر مي رسد که در جلسهء هيئت تحريرتاييد گردد.

-        مطالب جريده هاي ديواري پس از نشر در کانون های فرهنگی مکاتب و  مجتمع جامعه ء مدني افغانستان نگهداري مي شوند.

-         نوشته هاي برگزيده شاگردان  در مجله جامعهء مدني افغانستان  و ویب سایت مجما با عکس نویسنده به چاپ مي رسند.

-        زمان که مطلب نشر شده ء شاگردان در جراید دیواری  دوباره  در مجلهء جامعهء مدني به چاپ می رسد ، به نويسندهء آن حق الزحمه پر داخته مي شود.

-        جهت هم آهنگي درکارنشراتي جريده ها، هر دو  ماه يک بار جلسهء مديران  مسوول درACSF) داير می گردد.    

-        در صورت راه اندازی نشست هاب فرهنگی  به وسیله ء مجما از کمیته های فرهنگی مکاتب  دعوت صوت می گیرد.       

 

امتیازات گرداننده گان جراید دیواری  

-        مديران مسوول، اعضاي هيئت تحرير و ديگر کارکنان جريده هاي ديواري عضويت افتخاری  مجتمع جامعهء مدني را به دست مي آورند.

-        مديران مسوول، اعضاي هيئت تحرير و ديگر کارکنان شایسته ء  جريده هاي ديواري به اتحاديه هاي ژورناليستان افغانستان معرفي مي شوند.

-        نویسنده گان کانون های فرهنگی به انجمن قلم افغانستان معرفی می شوند.

-        زمينهء آن فراهم مي شود تا بعضي از مطالب جريده هاي ديواري که علاوه  مجلهء جامعهء مدني در نشريه هاي ديگر نيز به چاپ برسند.

-        براي مديران مسؤول سکرتر مسوول و ديگر کارمندان جريده ها دوره هاي آموزشي در زمينه ژورناليزم و فنون ادبی به وسیله بخش آموزش های مدنی مجما ،   در دفتر ACSF راه اندازي مي شود.

-        مديران مسوول، سکرتر مسوول و هيئت تحرير جريده ها در نشست هاي ACSF دعوت مي شوند.

-        هزينهء جريده هاي ديواري به وسيلهء ACSF پرداخته مي شود

-        مجله جامعهء مدنی و کتاب های چاپ شده در مجما به گونهء رایگان در اختيار کانون های فرهنگی مکاتب  گذاشته می شود .

-        اعضای کانون های فرهنگی می تواند با به دست آوردن کارت عضويت کتابخانهء مجما  از این کتابخانه و مرکز خدمات انتر نیتی مجما به گونهء رايگان استفاده کنند .

-        جهت هم آهنگي بيشتر و مؤثريت بهتر جريده هاي ديواري ياد داشت تفاهم درميان  ACSF و مکاتب  و پوهنتون ، به امضاء مي رسد.

-         

زبان نشراتی  

-        جريده هاي ديواري به زبان هاي فارسي دري، پشتو و در صورت موجوديت همکار قلمي به ديگر زبانهاى افغانستان انتشارمي يابد.

-        مطالب جريده ها کوتاه و فشرده خواهد بود.

-        درجريده ها از زبان ساده و روان و به دور از پيچيده گي استفاده مي شود.

-        مطالب جريده ها در مرحله ء نخستين به وسيله بخش آموزش های مدنی  مجما   و در گام های بعدی به وسيلهء هيئت تحرير و همکاران قلمي  که عمداً شاگردان مي باشند تهيه مي شود.  

سود آوری فرهنگی

 -         استعداد هاي شاگردان شناخته مي شوند.

-        حس اعتماد به نفس درميان شاگردان افزايش مي يابد.

-        شاگردان بافرهنگ کار مشترک بيشتر آشنا مي شوند.

-        زمينهء معرفي چهره هاي موفق و درخشان درميان شاگردان فراهم مي شود.

-        استعداد هنري و ادبي درشاگردان رشد مي کند.

-        رابطهء اجتماعي شاگردان گسترش مي يابد.

-        روابطه ء شاگردان بانهادهاي مدني تحکيم مي يابد.

-        حس مسووليت در شاگردان افزايش مي يابد.

-        روحيه  و علاقمندی به  پژوهش هاي ادبي و اجتماعي _ سياسي در نسل جوان   افزايش می يابد.

-        کارمشترک سبب افزايش روابط دوستانه درميان شاگردان مي گردد.

-        شاگردان باشخصيت هاي فرهنگي کشور آشنا مي شوند.

-        تفکر زنده گي صلح آميز درميان نسل جوان وسعت پيدا مي کند.

-        نسل جوان بانقش و اهميت جامعهء مدني آشنايي پيدا مي کند.

-        جرايد ديواري مي تواند  شاگردان را در جهت آشنايي با شيوه های و اساسات ژورناليزم، نويسنده گي ، شاعري، و تحقيق در مسايل سياسي_ اجتماعي و فرهنگي آشنا سازد.

 

برنامه ء کاری 

-        بخش آموزش های مدنی کار راه اندازی جرايد  ديواری در مکاتب را  از ماه قوس 1385 آغاز کرده و تا هم اکنون در 100 مکتب ميانه و ليسه در شهر کابل و  و لايات  ننگرهار،  لغمان  پروان ، پنجشير،کاپيسا ،  سمنگان  ، بلخ ، باميان  ، غزنی و تخار نشرات  جرايد ديواری جامع