مجتمع جامعهء مدنی افغانستان (مجما)

	نیلاب حکیم
جایزه ء آزادی مجما
در نخستین دور توزیع جایزه ء آزادی مجما ، به هفت تن از شاعران و نویسنده گان کشور جایزهء آزادی داده شد!
مقدمه : روز سه شنبه سی اسد سال جاری خورشیدی (1386) شمار زیادی از شاعران ، نویسنده گان ، هنرمندان ، نماینده گان پارلمان ، خبرنگاران ، مدافعان آزادی بیان و حقوق بشر ، نماینده گان سازمانهای زنان ، دانشجویان پوهنتون ها در دفتر مجتمع جامعه ء مدنی افغانستان (مجما) گرد آمده بودند . این نشست به مناسبت نخستین دور توزیع جایزه ء آزادی مجما راه اندازی شده بود . مجما امسال جایزه یی را به نام جایزهء آزادی پایه گذاری کرده و می خواهد همه ساله به مناسبت سالگرد استرداد استقلال کشور به شماری از شاعران ، نویسنده گان ، روزنامه نگاران ، مدافعان آزادی بیان و حقوق بشر جایزه بدهد . درنخستین دور توزیع جایزه ء آزادی که به مناسبت هشتادو هشتمین سالروز استرداد استقلال کشور راه اندازی شده بود هفت تن از شخصیت های فرهنگی گرانقدر موفق به دریافت جایزه ء آزادی مجما شدند . حیدری وجودی ، شاعر و پژوهشگر شفیقه یارقین ، شاعر و پژوهشگر مصطفی سالک ، شاعر و خبرنگار کامران میرهزار، شاعر، نویسنده و خبرنگار عزت الله ځواب ، شاعر، نویسنده و خبرنگار شجاع الدین خراسانی ، شاعر و پژوهشگر محمد قسیم اخگر ، پژوهشگر و کارشناس مسایل سیاسی � اجتماعی آغاز نشست و سخنرانی ها نشست با تلاوت آیات چند از کلام پروردگار عالمیان به وسیلهء مرتضی صارم آغاز یافت و بعداً عزیزرفیعی رییس مجتمع جامعهء مدنی افغانستان به مهمانان خوش آمدید گفت . او در سخنان خویش به نکات مهمی اشاره کرد . رفیعی گفت بدون تردید این پرسش به میان می آید که چرا مجما این هفت تن شخصیت فرهنگی را سزاوار جایزه ءآزادی دانسته است که با ارائه ء این جایزه از آنها قدر دانی کند ! او گفت این هفت تن نه تنها هیچگاهی قلم بر مراد زور مندان نرانده اند ؛ بلکه پیوسته با قلم خویش از آزادی و کرامت انسانی به دفاع بر خاسته اند . آنها در نوشته های خویش به سعادت و آزادی مردم خویش اندیشیده اند . البته این نکته به جای خود باشد که آنها هر کدام چهره ها و شخصیت های شناخته شده در عرصه ء فرهنگ کشور اند . او گفت که درکشور ما بیشتر به تجلیل از رفته گان می پردازند ؛ البته این امر پسندیده یی است ؛ اما این امر نباید ما را درارتباط به تجلیل و قدر دانی از شخصیت های فرهنگی کشور که با وجود همه مشقات قلم ازدست نمی اندازند و چنان پهلوانان معرکه در سنگر دفاع از حق و حقیقت ایستاده اند غا فل بمانیم. او به کمبود جوایز ادبی در کشور اشاره کرده گفت ما در کشور تنها یک جایزه ء ادبی دولتی داریم که همه ساله وزارت اطلاعات و فرهنگ آن را به مناسبت سالگرد استرداد استقلال کشور توزیع می کند . با دریغ امتیاز پولی این جایزه ء دولتی چنان ناچیز است که کمتر شاعر و نویسنده ء شناخته شده ء حاضر می شود تا اثر خود را نامزد این مسابقه ء ادبی � هنری کند . رفیعی گفت باید نهاد های مدنی خود در این زمینه پیش گام شوند و جوایز گوناگون ادبی � هنری را پایه گذاری کنند . موجودیت چنین جوایزی خود می تواند در امر شگوفایی هنر و ادبیات کشور تاثیر مهمی داشته باشد . او همچنان اضافه کرد که در دههء شصت خورشیدی درسال 1367 نخستین بار کانون فرهنگی حکیم ناصرخسروبلخی جایزه ء هنری � ادبی حکیم ناصر خسرو را پایه گذاری کرد که امتیاز مادی قابل توجهی داشت. او آرزو کرد که این کانون بتواند کار توزیع این جایزه را از سر گیرد. رفیعی گفت که در کشور های دیگر همه ساله به کتابهای زیر نام کتاب سال جایزه می دهند و اما ما نمی دانیم که کتاب سال ما کدام است .برای آن که چنین مسابقه هایی راه اندازی نمی شود. رفیعی درآخر گفت بدون تردید همه ء فرهنگیان ما قابل قدر و تمجید اند و باید از کار های فرهنگی همه ء آنها قدر دانی کرد ؛ ولی در نخسیتن دور این امر برای مجما مقدور نبود که یک چنین آرزویی را بر آورده سازد. او گفت مجما آرزو دارد تا در سالهای آینده بتواند شمار بیشتر فرهنگیان کشور را جایزه بدهد و کار های فرهنگی آنها را بستاید. او سخنان خویش را با این این جملات به پایان آورد که ما چرا نتوانیم تا ادبیات و هنر معاصر خود را به جهان معرفی نماییم و چرا در جریانهای ادبی �هنری جهان سهمی نداشته باشیم در حالی که ادبیات کلاسیک ما یکی از غنی ترین ادبیات در جهان است . با این حال امروزه ادبیات کشور ها را بیشتر بر اساس ادبیات و هنر معاصر آنها می شناسند . آخرین جمله ء رفیعی این بود که قدردانی از فرهیخته گان یک کشور در حقیقت قدردانی از فرهنگ و هستی معنوی آن کشور است. پرتونادری مسوول بخش آموزشهای مدنی و مدیرمسوول مجله ء جامعهء مدنی که این نشست را گرداننده گی می کرد در آغازبه بیان رسالت و تعهد شاعر و نویسنده پرداخت او در سخنان خود گفت که کلام از سوی پروردگار جهانیان به انسان فرستاده شده است ، شاعران و نویسنده گان باید حرمت این امانت خداوند راه نگهدارند . او گفت که نخستین پیوند پیامبر اسلام با پروردگارش به وسیله ء کلام آغاز یافت و این امر آن گاهی بود که حضرت جبرییل(ع) در غار حرا دستور خدا را به پیغمبر رساند و خطاب به او گفت :� بخوان به نام پروردگارت که آفرید انسان را ازخون بسته � بدینگونه دیده می شود که نخستین پیوند پیامبر با پروردگار پس از بعثت در فروغ طلوع واژه گان صورت گرفته است. پیامبر دستور می یابد که بخوان و ما می دانیم که خواندن چیزی نیست جز جاری ساختن زلال واژه گان برزبان . بدینگونه پیامبر واژه گانی را که ازسوی خدا فرستاده شده است بر زبان جاری می سازد و چنین است که حله ء پیوند در میان پیامبر و خداوند با هستی واژه گان تنیده می شود. او در ادامه ء سخنانش گفت که سخن و کلام را خداوند به انسانها فرستاده است و شاعران و نویسنده گان آزاده پیوسته قدسیت آن را نگهداشته اند . او بیت هایی را از خرد نامه ء سکندری مولانا عبدالرحمان جامی برخواند : سخن ازآسمانها فرود آمده است به اقلیم جانها فرود آمده است گشاده زاقلیم چون پر و بال چوطاووس در جلوه گاه خیال بود تابش ماه و مهر ازسخن بود گردش نه سپهر از سخن پرتو در ادامه گفت که در انجیل یوحنا آمده است که همه چیز به وسیله ء کلام هستی یافته است . � در ازل کلام بود ، کلام با خدا بود ، کلام خود خدا بود ، از ازل کلام با خدا بود ، همه چیز به وسیله ء او هستی یافت و بدون او چیزی آفریده نشد، زنده گی از او به وجود آمد و آن زنده گی نور آدمیان بود . نور در تاریکی می درخشید و تاریکی هرگز بر آن پیروز نشده است.� او دراین زمینه به کتاب تورات نیز ایشاره کرد ه گفت که در تورات درسفر آفرینش می خوانیم : � و خداگفت که روشنایی بشود ، روشنایی شد ، و خداوند روشنایی را روز و تاریکی را شب نامید .� او گفت نامیدن در این جا خود هستی بخشیدن است . خداوند روشنایی را روز و تاریکی را شب نام نهاده و بدینوسیله به آنها هستی بخشیده است. ابوالمعانی میزا عبدالقار بیدل در رابطه به آفرینش جهان گفته است که : به نام آن صمد بی چگونهء یکتا که کرد کون و مکان را به حرف کن پیدا چنین است که حکیم نظامی گنجه یی برده ء سخن پروری را سایه ء از رازی پیغمبری می داند: بلبل عرش اند سخن پروران باز چه مانند به آن دیگران زاتش فکرت چو پریشان شو ند با ملک ازجمله ء خویشان شوند پرده ء رازی که سخن پروریست سایه یی از سایه ء پیغمبریست پرتودر ادامه گفت بادریغ در تاریخ شاعران و نویسنده گان زیادی بوده اند و هستند که حرمت و مرتبت آسمانی واژه گان را پاس نگداشته اند . اگر شماری به مانند حکیم ناصر خسرو گفته است : من آنم که در پای خوکان نریزم مر این قیمتی در لفظ دری را در مقابل شاعرانی هم بوده اند که خواسته اند تا شعر را وسیله ء بسازید در جهت رسیدن به غرایز بهیمی خویش. مثلاً ظهیرفاریابی یکی از شاعران مداح نه کرسی فلک را زیرپا می گذارد تا بر رکاب قزل ارسلان بوسه زند : نه کرسی فلک نهد اندیشه زیر پا تا بوسه بررکاب قزل ارسلان زند هم اکنون نیزچنین است . شاعرانی و نویسنده گان واژه گان را امانت خداوند می دانند و به آن حرمت می گذارند و دامان پاک آنها را با خواهش های بهیمی خویش آلوده نمی سازند ؛ اما شمار دیگر از همه چیزاز شعر و زبان وسیله ء می سازند تا غرایز خویش را ارضا نمایند. من فکرمی کنم یکی از دلایلی که این هفت تن از دوستان گرانقدر به دریافت جایزه ء آزادی مجما نامزد شده اند ، آن بوده است که آنها هیچگاهی زبان ، اندیشه و هنر خود را در خدمت زورگویان نگذاشتند ؛ بلکه پیوسته در صف ادبیات و تفکر مقاومت ایستاده اند. آنها هر کدام نه تنها از چهره های شناخته شده ء عرصه ء فرهنگ در افغانستان اند ؛ بلکه در حوزه ء زبان و ادبیات فارسی دری و پشتو نیز چهره های شناخته شده یی هستند . توزیع جوایز پس از آن پرتو نادری به ارائه ء اطلاعاتی در ارتباط به زنده گی و آثار برنده گان جوایز آزادی پرداخت .و در ارتباط به چگونهگی آثار و زنده گی آنها اطلاعاتی به حاضران ارائه کرد . بانوان فوزیه کوفی ، صبرینا ثاقب؛ شهلا همتی نماینده گان مردم در پارلمان ، آصف عزیز منشی حزب سوسیال دموکرات افغانستان ، عزیز رفیعی رییس مجما ، اسدالله ولوالیجی رییس دوره یی انجمن قلم افغانستان و انجینر مایل عضو هییت رییسه ء مجما جوایز شاعران و نویسنده گان را به آنها تو زیع کردند . پس از توزیع جوایز از شاعران و نویسنده گان ارجمند خواسته شد تا شعر و سخنی به حاضران ارائه نمایند . آنها از این دریافت جایزه ء آزادی مجما اضهار شادمانی نموده و به خوانش شعر هایی پرداختند و بدینگونه نشست توزیع جوایز آزادی با بزم شعر خوانی به پایان رسید .

صفحهء گذشته