مجتمع جامعهء مدنی افغانستان (مجما)

	پرتو نادری
نشست کمیته ء مشورتی احزاب سیاسی و مجتمع جامعهء مدنی افغانستان (مجما)

مقدمه : نشست کمیته ء مشورتی احزاب سیاسی و مجتمع جامعهء مدنی افغانستان ( مجما) به روز سه شنبه اول عقرب 1386 خورشیدی برابر با 23 اکتوبر 2007 میلادی در دفتر مجما در شهرکابل به وسیله ء بخش آموزش های مدنی افغانستان راه اندازی گردید. دراین کمیته شماری از احزاب ملی و دموکراتیک و تنظیم های جهادی عضویت دارند . کمیته هر از گاهی در رابطه به موضوعات داغ سیاسی کشور به بحث و گفتگو می پردازد. نتایج چنین بحث هایی بعداً نه تنها در نشرات مجما انتشار می یابد ؛ بلکه به مراجع ذیربط نیز فرستاده می شود. در کشور های که دولت ها قوت و مشروعیت خود را از اراده ء مردم به دست می آورند و به انتقاد ها ، مشوره ها ، پیشنهاد ها و طرح های روشنفکران و شخصیت های سیاسی خویش توجه نشان می دهند ، یک چنین بحث های کارشناسانه از اهمیت بزرگی برخوردار است و دولت ها پیوسته انتظار دارند تا رده های گوناگون جامعهء با طرح دیدگاههای خویش دولت را در اجرای برنامه ها سیاسی � اجتماعی آن یاری برسانند . برای آن که دموکراسی بدون سهمگیری مردم نمی تواند مفهومی داشته باشد. دولتی مه به دیدگاهای مردم ، احزاب سیاسی و نهاد های جامعه ء مدنی توجه نکند ، نمی تواند دولت متکی براصول دموکراسی باشد. کمیته ء مشورتی احزاب سیاسی و مجتمع جامعه ء مدنی افغانستان هرازگاهی در ارتباط به ریشه یابی حوادث و رویداد های سیاسی � اجتماعی کشور به بحث و گفتگو پرداخته و هر بار نتایج چنان بحث هایی را به مقامات دولتی و سازمانهای ذیربط فرستاده شده است . دستور کار جلسه : در این نشست موضوعات زیر مورد بحث و گفتگو قرار گرفت: - دیدگاههای احزاب سیاسی و جامعه ء مدنی در رابطه به قانون انتخابات. - نقش احزاب سیاسی در انتخابات آینده کشور چگونه خواهد بود ؟ - برای افغانستان کدام یک بهتر است؟انتخابات همزمان پارلمانی و ریاست جمهوری و یا انتخابات جداگانه ؟ دیدگاه ها و پیشنهاد ها : پس از طرح دستور کارجلسه و موافقت بر آن، اشتراک کننده گان به بیان دیدگاههای ا حزب و سازمانها ی خویش خویش پرداختند. - داکتر بکتاش نماینده ء جبههء ملی دموکرات و کمیته ء کار پروسه ء ایجاد حزب واحد سراسری افغانستان ما در انتخابات نخستین نیز مخالف شیوهء رای واحد غیر قابل انتقال بودیم و امروز نیز با این شیوه مخالف هستیم . حزب ترقی ملی و جبههء ملی دموکرات افغانستان از شیوه ء تناسبی حمایت می کنند. او گفت ، بادریغ که به پشنهاد و خواست احزاب سیاسی اهمیتی داده نشد و شیوهء رای واحد غیر قابل انتقال بر مردم تحمیل گردید. او دریک تحلیل آماری شیوه رای واحد غیر قابل انتقال را غیر دموکراتیک خوانده گفت که براساس این شیوه افغانستان نمی تواند به یک پارلمان با کیفیت دست یابد . بکتاش گفت که در انتخابات پارلمانی گذشته ، سیزده ملیون و یک صدو چهل و شش هزار تن ثبت نام کردند که از این شمار ، شش ملیون وشش صد و چهارده هزار و چهار صد و هستاد وسه تن به پای صندوق های رای رفتند . از مجموع رای های ریخته شده در صندوق ها یک ملیون و شصت صد و هشتا د و چهار هزار و سه صد و هشتاد ونه رای فاقد اعتبار قانونی اعلان گردید. بدینگونه شش ملیون و چهار صدو سی هزار و یک صدو هفتاد چهار رای قانونی شناخته شد . در همین حال یک صدو سی و هشت هزار و نه صدو هفتاد نه رای سفید وجود داشت. بر اساس محاسبه ء داکتر بکتاش پارلمان کنونی کشور درنتیجه ء یک ملیون نه صدو شصت و نه هزار و دو صدو پنج رای به وجود آمده است که این رقم 14،97 در صد مجموع رای دهده گان را تشکیل می دهد . در حالی که مجموع ثبت نام شده گان 48،9 در صد نفوس کشور را تشکیل می دهند . در این صورت آیا این پارلمان می تواند نماینده ء واقعی مردم پنداشته شود؟ بدون تردید که نه . او گفت شیوه رای واحد غیر قابل انتقال یک شیوه ء ناکام در سطح جهان است. به بیان آقای بکتاش افغانستان در بحران مشروعیت به سر می برد. او گفت هنوز روی شیوه ء رای واحد غیر قابل انتقال پافشاری می شود . این امر به این مفهوم است که کسانی می خواند تا دامنه ء بحران مشروعیت را بیشتر توسعه دهند. به نظر داکتر بکتاش بحران مشروعیت در جامعه یی که ساختار قومی و قبیلوی دارد می تواند ابعاد خطرناک تری پیدا کند. با این حال شماری از حلقات حاکمیت می خواهند از چنین وضعیتی به نفع خود سود ببرند. او گفت آنهای که نمی خواهند به احزاب سیاسی در انتخابات سهمی داده شود ، در حقیقت می خواهند وضعیت قبیلوی در کشور را نگهداری کنند. به نظر اقای بکتاش جنین حلقاتی نمی خواهند که کشور از حالت قبیلوی به حالت ملت ، گذار نماید. او گفت احزاب نباید نقش تماشاگر داشته باشند و تنها به کار کرد های دولت انتقاد کنند. احزاب نباید به سوی دولت نگاه کنند که دولت چه نقشی به آنها می دهد ؛ بلکه احزاب باید با یک دیگر متحد شوند و نقشی شایسته ء خود را در انتخابات و د یگر رویداد های سیاسی � اجتماعی کشور انجام دهند . به گفته ء او اگر این بار نیز شیوهء رای واحد غیرقابل انتقال در انتخابات تحمیل شود این امر به این مفهوم است که همین دولت کنونی یک بار دیگر بر مردم تحمیل می گردد و در آینده نیز پارلمانی بهتر از این نخواهیم داشت. دولت آقای کرزی پیوسته از قوانین تخطی کرده است. قانون به وسیله ء مقامات بلند چایه ء او نقض می شود . این یک امربدیهی است که مطابق به قانون اساسی دولت مکلف به نگهداری زمین و دارایی های عامه است و همچنان باید از مالیکیت خود که همان مالکیت همه گانی مردم است دفاع کند.در حالی که همین اکنون پنجصد هزار جریب زمین دولت تنها در کابل تاراج شده است. مجموع زمین های تار اج شده در کشور به ملیونها جریب می رسد. دولت ما چنین ماهیتی دارد .اگر در انتخابات آینده احزاب سیاسی تنوانند به یک تفاهم سیاسی دست یابند در آن صورت پارلمان آینده پارلمان غاصبان خواهد بود نه پارلمان مردم . با این همه پرسشی دیگری که می تواند به میان آید این است که اگر وضعیت سیاسی- نظامی همینگونه رو به وخامت برود آیا امکان راه اندازی انتخابات وجود دارد ؟ باید شرایط انتخاباتی تامین شود . سلاح جمع آوری شود. این در حالی است که ظرف سالهای گذشته دور دیگر توزیع سلاح در میان مردم شروع شده است. این یک امر روشن است که در سایه تفنک نمی توان به انتخابات دموکرتیک و مبتنی بر عدالت اجتماعی دست یافت. جواد حسینی رهبر حزب اسلامی افغانستان جوان پیشنهاد حزب ما در انتخابات گذشته شیوه ء تناسبی بود و حالا نیز چنین است. این شیوه برای افغانستان بسیار سودمند است. هم اکنون شیوه ء رای واحد انتقال یک و نیم در صد درسطح جهان رواج دارد. در حالی که میزان استفاده از سیستم تناسبی در جهان به 70تا 75 در صد می رسد. هر شیوه ء انتخاباتی باید با نظام حاکم یک کشور تناسب داشته باشد. شیوهء انتخاباتی باید در یک کشورسهولت اجرایی داشته باشد. امنیت پیش شرط هر انتخاباتی است و بدن آن نمی توان از انتخابات شفاف سخنی به میان آورد. حضور احزاب سیاسی در انتخابات می تواند کیفیت دموکراتیک پارلمان را تضمین کند. تا زمانی که در پارلمان دسته بندی های حزبی وجود نداشته باشد ، نمی توان از یک پارلمان دموکرات که بتواند به مفهوم واقعی کلمه تبلور اراده ء مردم باشد، سخن گفت . بشیر بیژن معاون حزب کانگره ء ملی و عضو شورای متحد ملی بشیر بیژن که در این نشست به نماینده گی حزب کنگره ء ملی و شورای متحد ملی سخن می گفت . شیوهء رای واحد غیرقابل انتقال را یک شیوهء غیر عادلانه و غیر دموکراتیک برای افغانستان خواند . او گفت در انتخابات نخستین چهل و پنج حزب ثبت شده دریک موضعگیری واحد از شیوهء رای تناسبی حمایت کردند. اما پذیرفته نشد . بیژن در ادامه گفت که سیستم رای واحد غیرقابل انتقال معمولاً در دموکراسی های کاذب استفاده می شود. بیژن که ساختار کمیسیون انتخابات را مورد انتقاد قرار داده گفت که این کمیسیون خود بی طرف نبود و از این جهت نمی توانست به گونهء بیطرفانه و دموکراتیک عمل کند. او گفت اگراین بار نیزبنا بر مدا خله ء دولت در ترکیب کمیسیون انتخابات نماینده گان احزاب سیاسی و نهادهای مدنی پذیرفته نشوند، حزب کنگره ء ملی و شورای متحد ملی که متشکل از 57 حزب و نهاد مدنی است انتخابات را تحریم خواهند کرد. برای آن که در زیر چتر یک کمسیون جانبدار امکان انتخابات عادلانه نمی تواند وجود داشته باشد. حکم خان الماس نماینده ء دملی یوالی گوند با قاطعیت باید گفت که از نظر حزب ما شیوه ء رای واحد غیر قایل انتقال صد درصد یک شیوهءغیرقابل قبول است . درانتخابات گذشته شمارش آرا در محل رای گیری صورت نگرفت و به مراکز ولایت ها انتقال یافت . این امربهترین فرصت تقلب را به وجود آورد . حکم خان گفت باید رای شماری در مراکز رای دهی صورت گیرد. حکم خان الماس در ادامه گفت که در ارتباط به نامزدان انتخابات پارلمانی باید شرایط مشخصی وجود داشته باشد ، تا اعضای باند های مافیایی زمین ، مواد مخدر، قاچاق چیان اثارتاریخی و آنهای که دست به جنایت و آدم کشی زده اند نتوانند در انتخابات اشتراک کنند. او بر امر سرشماری نفوس تاکید کرده گفت که بدون دانستن دقیق نفوس کشورنمی توان به انتخابات عادلانه دست یافت. همچنان آقای الماس اظهار داشت که باید برای شهروندان کشور تذکره ء تابیعت توزیع گردد تا افراد بی هویت نتوانند در انتخابات سهم گیرند. صبغت الله سنجر رهبر حزب جمهوری خواهان افغانستان تا زمانی که احزاب سیاسسی نتوانند در امر انتخابات نقش شایسته ء خورا داشته باشند ،ثبات سیاسی در کشورنمی تواند به وجود آید. در جهت دیگر هنوز احزاب سیاسی در افغانستان بسیار جوان اند و نمی توانند خود را در انتخابات آن گونه که شایسته است به مردم معرفی کنند . دست کم من می توانم این سخن را با قاطعیت در مورد حزب جمهوری خواهان افغانستان بگویم . بناً این هراس وجود دارد که به نام احزاب ، یک بار دیگر همان احزابی در پارلمان راه پیدا کنند که هم اکنون وجود دارند . سنجر در ادامه گفت که حزب جهوری خواهان طرفدار شیوهء مختلط انتخاباتی است. بناً در پارلمان در سطح ملی کرسی هایی باید برای احزاب سیاسی در نظر گرفته شود و این کرسی ها به وسیله ء نماینده گان احزاب سیاسی پر شود. به همینگونه باید شماری از کرسی های پارلمان برای بزرگان و شخصیت های مستقیل سیاسی � اجتماعی نیز مشخص گردد. میاگل وثیق نماینده ء حزب رفاه افغانستان مشکل عمده شرایط نامزدی است . اگرشرایط نامزدی به گونهء دموکراتیک مشخص نگردد در آن صورت نه شیوهء رای واحد غیر قابل انتقال و نه هم شیوه ء مختلط هیچکدام در یک شرایط غیر دموکراتیک نمی توانند عدالت در انتخابات را تضمین کنند. پیش از این که در پیوند به چگونه گی شیوهء انتخابات فکر شود بهتر است تا در رابطه به چگونه گی نامزدی فکر کنیم . باید در قانون انتخابات موارد مشخصی به وجود آید تا بر اساس آن اعضای مافیای زمین ، قاچاق چیان مواد مخدر و آثار تاریخی نتوانند تا خود را در انتخابات کاندید کنند. در رابطه به چگونه گی شیوهء انتخابات ، حزب رفاه مردم افغانستان از شیوهء تناسبی حمایت می کند و بر این باور است که شیوهء رای واحد غیر قابل انتقال ناقض عدالت و دموکراسی است. محمد نسیم فقیری نمایندهء جمیعت اسلامی افغانستان ما هم اکنون با یک دموکراسی نمایشی رو به رو هستیم . ما در گام نخست به تشریح کار شناسانه ء شیوه های انتخاباتی نیاز داریم . باید این نکته روشن شود که کدام سیستم در شرایط افغانستان می تواند کارایی و موفقیت بیشتری داشته باشد. به هر صورت جعیت اسلامی بر این نکته باور مند است که شیوهء رای واحد غیر قابل انتقال برای افغانستان نمی تواند شیوهء مفیدی باشد. هرچند احزاب از سیستم تناسبی حمایت می کنند ؛ ولی نکته ء که در این جا مطرح می شود این است که در این صورت مردم نا گزیرازین نخواهند شد که تنها به احزاب رای بدهند ، درحالی که آهنا شاید می خواهد تا به یک شخصیت غیر حزبی و غیر وابسته رای بدهند. در این صورت تکلیف شخصیت های ملی ، دانشمندان ، روشنفکران غیر وابسطه به احزاب سیاسی چه می شود؟ من یک بار دیگر به امر شناسایی شیوه های انتخاباتی ، تاکید می کنم ؛ اما با آنچه گفته آمدیم باور ما این است که شیوهء مختلط نسبت به شیوه های دیگر سودمندی بیشتری دارد. سید محمد تنگار از حزب ملی افغانستان سیستم تناسبی ممکن مزیت هایی داشته باشد ؛ ولی باید به این نکته نیز توجه شود که تطبیق آن درشرایط افغانستا ن آسان به نظر نمی آید . هم اکنون در کشورهشتاد وشش حزب وجود دارد. شماری هم پروسه ء ثبت نام خود را پشت سر می گذارند. می توان گفت که مردم هنوزحتی با نام این احزاب آشنا نیستند چه برسد به برنامه های سیاسی و اجتماعی آنها. اساساً این احزاب هنوز احزاب سراسری نیستند. مردم سواد آن را ندارند تا برنامه عمل این احزاب را بخوانند و تمیز دهند که کدام یک بهتر است و می تواند خدمت بهتری به مردم انجام دهد . در چنین وضعیتی دشوار است تا از مردم انتظار داشته باشیم که به احزاب سیاسی رای بدهند. بشیر بیژن با در نظر داشت تجارب جهانی ، هیچ کشوری نمی توانند که بدون احزاب سیاسی و مشارکت گسترده و آگاهانهء مردم به شان وقار دموکراسی دست رسی پیدا کند. دولت کنونی افغانستان به دیدگاه های مخالفان خود احترامی نمی گذارد . این دولت معیوب است. این نظام سیاسی بیمار است . دامنه ء بد امنی روز تاروز گسترش بیشتری پیدا می کند. دولت تمام دروازه های تفاهم با احزاب سیاسی را بسته ا ست. در پارلمان هروکیل به عنوان یک فرد تصمیم می گیرد که این امر زمینهء تفاهم را بسیار محدود ساخته است. در حالی که اگر گروه حزبی پارلمانی وجود می داشت در آن صورت تصمیم را نماینده گان احزاب به گونه ء کتله یی اتخاذ می کردند و کرسی ها ازحالت فردی به حالت گروهی در می آمد. حزب کنگره همان گونه که در گذشته ازشیوهء تناسبی حمایت کرده است ، هنوزهم بر این امر پافشاری می کند و با شیوهء رای واحد غیر قابل انتقال مخالفت خود را اعلان می دارد. بیژن گفت نظر به شرایط دشوار اقتصادی کشور بهتر است تا هردو انتخابات همزمان صورت گیرد. نظر کنگره ء ملی این است که با ختم دوره ء ریاست جمهوری، رییس جمهور باید از کار کناره بگیرد و جایش را به یک حکومت موقت بدهد. او گفت آوازه هایی است که جهت راه اندازی همزمان انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی باید مدت زمان کار رییس جمهورشش ماه دیگر اضافه شود و شش ماه کار پارلمان کم ساخته شود . او گفت البته چنین امری از نظر حزب کنگره کاملاً مردود است. بیژن گفت که این حکومت موقت می توان از ترکیب شورای ملی، قضا و کابینه انتخاب شود. حکم خان الماس پلورالیزم یکی از اصول دموکراسی است. زمانی که درانتخابات احزاب نتوانند نقشی داشته باشند در آن صورت دموکراسی خود نمی تواند مفهومی داشته باشد. داکتر بکتاش در قانون انتخابات که پارلمان زیر بحث است ، نقشی برای احزاب سیاسی در نظر گرفته نشده ا ست. این ا مر به مفهوم به حاشیه راندان احزاب سیاسی است. زورمندان حزب خود را ساخته اند .آنها اعلان کردند که ملیون ها تن دراین حزب ثبت نام کرده اند . اما وضعیت نشان می دهد که آنها موفق نبوده اند و این ملیون ها تن یک هیا هوی تبلیغاتی بوده است. اساس یک نظام دموکراتیک را تعدد احزاب سیاسی و دموکراسی تشکیل می دهد. دستگاه حاکم و حلقات وابسته به آن گرفتار ذهنیت قبیلوی هستند و با ذهنیت قبیلوی نمی توان ملت ساخت. در حالی که ما باید به مرحله ء ملت شدن برسیم . ملت شدن یعنی رسیدن به مرحله ء بلند متعالی شعور سیاسی. وقتی احزاب را می رانند و می خواهند که دموکراسی بدون احزاب داشته باشند باید گفت که این گونه دموکراسی ، یک دموکراسی دم بریده است. حاکمیت در پنج سال گذشته هر گونه یی که خواسته عمل کرده است . این گونه عملکرد دولت سبب تشدید بحران شده است. باید از ارزش های قانون اساسی پشتی بانی صورت گیرد. محمد زبیر پیروز رهبر حزب سعادت مردم افغانستان بدون اشتراک احزاب سیاسی نمی توان سخنی از از یک انتخابات دموکراتیک به میان آورد. هردو انتخابات باید همزمان صورت گیرد.باید حکومت موقت به وجود آید تا انتخابات را به گونهء بیطرفانه نظارت کند. سید جواد حسینی انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی باید به گونهء جداگانه صورت گیرد . انتخابات همزمان تنها این فایده را دارد که از نظر اقتصادی سودمند است و هزینهء کمتری می خواهد. در انتخابات همزمان انتخابات پارلمانی زیرتاثیرانتخابات ریاست جمهوری قرار می گیرد. مساله یی که در رابطه به ایجاد حکومت موقت به میان می آید این است که این حکومت را کدام منبع مشروع تشکیل می دهد . با در نظر داشت فسادی که وجود دارد چه کسی می تواند تضمین کند که این حکومت موقت خود از یکی از کاندیدان ریاست جمهوری پشتی بانی نمی کند و یا هم در انتخابات پارلمانی بیطرفی خود را حفظ می کند. اجمل سهیل رهبر حزب لیبرال افغانستان زمانی که پارلمان تعطیل می شود این امر خود بحران سیاسیی را به وجود می آورد . یعنی حکومت موقت خود بدون پارلمان باقی می ماند. ما درشرایط دشوار جنگی قرار داریم . خطرآن وجود دارد که این جنگ به یک جنگ داخلی گسترده بدل شود . بهترین راه حل این است که با ختم دوره ء ریاست جمهوری پارلمان منحل شده و هر دو انتخابات همزمان صورت گیرد. صبیغت الله سنجر در جهان سیاست ، نمی توان به موردی بر خورد که حزب حاکم بر خیزد و شرایط پیروزی را به حزب مخالف خود فراهم سازد . پرسش این است که چرا احزاب سیاسی افغانستان خود بر نمی خیزند ، رسالت و مسوولیت های خود را به گونه یی انجام دهند که حاکمیت ازآنها حساب ببرد و به خواسته های آنها گردن نهد. احزاب سیاسی باید با راه اندازی راهپیمایی های مسالمت آمیز دولت را مجبور کنند تا نقش آنها را در انتخابات آینده به رسمیت بشناسد واین حق را در قانون انتخابات تسجیل کند. بیایید یک گردهم آیی بزرگ را در غازی ستدیوم به راه اندازیم و به دولت نشان دهیم که احزاب سیاسی از چه نفوذی در میان مردم برخوردار است تا دولت ناگزیر به خواسته های احزاب سیاسی گردن نهد. به نظر حزب جمهوری خواهان هردو انتخابات باید همزمان صورت گیرد. پارلمان باید تصمیم بگیرد تا شش ماه کمتر از رییس جمهور کار کند . سید محمد سپاند از نهضت همبسته گی ملی افغانستان نظر به وضعیتی که وجود دارد و نظر به نتایجی که از انتخابات گذشته به به دست آمده است ، این نگرانی می تواند وجود داشته باشد که ممکن در انتخابات آینده بیشتر از ده درصد مردم در انتخابات اشتراک نکنند. برای آن که مردم می بینند که کسی به خواست های آنها توجه نمی کند. .اگر چنین وضعی پیش آید بدون تردید انتخابات آینده مشروع نخواهد بود بشیر بیژن از هم اکنون روشن است که اگر قضایای موجود به گونه ء عملی تحلیل و تجزیه نشود و مطابق به وضعیت راهکار های مشخصی به وسیله ء احزاب سیاسی اتخاذ نگردد ، در غیر آن احزاب سیاسی و پیروان آنها با مشکلات زیادی رو به رو خواهند شد. ما بر این باور هستیم که همزمان بودن انتخابات میزان رای دهی مردم را بالا می برد. به نظر ما هزینه ء انتخابات بسیار مهم است . آنهم در کشوری که ملیون ها گرسنه وجود دارد ، بدون تردید در چنین کشوری یک پول هم از اهمیت بزرگی برخوردار است. من یک باردیگر تاکید می کنم که انتخابات همزمان نه تنها شمار بیشتر مردم را به سوی حوزه های رای می کشاند ؛ بلکه از اتلاف وقت و پول نیز جلوگیری می شود و این هر دو به نفع افغانستان ا ست. محمد زبیر پیروز با بد تر شدن تدریجی وضعیت سیاسی و امنیتی این پرسش جداً مطرح است که آیا انتخابات در شهر های دور دست ، در حوزه ء جنوب غرب ، ولسوالیها و دهکده ها یک امر ممکن خواهد بود !من نمی توانم بسیار خوشبین باشم. واصل رحیمی نماینده ء حزب افغانستان واحد دولت ناگزیر است تا دیدگاههای احزاب سیاسی را بپذیرد. اگر احزاب سیاسی بتوانند در انتخابات نقش داشته باشند در آن صورت طیف وسیعی مردم در انتخابات اشتراک خواهند کرد و شما ر اندکی خود را از انتخابات به دور خواهند کشید. به نظر ما بهتر آن است تا انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی به گونهء جداگانه صورت گیرد. حکم خان آلماس دولت باید هر گونه مداخله ء خود در انتخابات را قطع کند. چون با مداخله ء دولت همان نتایجی به وجود خواهد آمد که همی اکنون وجود دارد. سید جواد حسینی من فکر می کنم برای دولت بسیار دشوار خواهد بود که سه انتخابات ( ریاست جمهوری ، پارلمانی و ولایتی ) را همزمان راه اندازی کند . آنهم در وضعیتی که این تضمین وجود ندارد که دولت از مداخله در امور انتخابات دوری خواهد کرد. پیچیده گی انتخابات زمینهء بیشتر مداخلهء دولت را فراهم خواهد ساخت. جمعبندی فشرده ء دیدگاه ها 1- نماینده گان احزاب سیاسی در این نشست همه گان بر این نکته تاکید کردند که شیوهء رای واحد غیر قابل انتقال نمی تواند پاسخگوی انتخابات دموکراتیک در کشور باشد . روی همین دلیل است که روز تاروز میزان استفاده از این شیوه در نظامهای دموکراتیک جهان کاهش می یابد. تخمین زده می شود که هم اکنون از این شیوه در سطح جهان از یک تا دو در صد استفاده می گردد. نمایندهء یکی از احزاب شیوهء رای واحد غیر قابل انتقال را مربوط به حکومت هایی دانست که از دموکراسی واقعی پیروی نمی کنند.آنها همچنان اضافه کردند که یکی از دلایل عمدهء ناکامی و مشکلات پارلمان کنونی افغانستان این است که ، استفاده از شیوه ء رای واحد غیر قابل انتقال و سهم ندادن به احزاب سیاسی وتقلب، سبب گردید تا زورمندان و افراد وابسته به دسته بندی های مافیایی به پارلمان راه پیدا کنند. 2- اکثریت نمایده گان احزاب شیوه ء رای تناسبی را ، شیوه ء دموکراتیک داسته و ازآن پشتی بانی کردند. اما تنی چند از نماینده گان احزاب اظهار نگرانی کردند که شیوهء تناسبی با وجود مزیت هایی که دارد ، می تواند امکانات راه یابی شخصیت های مستقیل در پارلمان را ازمیان بر دارد. این مساله نیز مطرح شد که وقتی مردم مکلف ساخته شوند تا تنها به احزاب رای دهند ؛ آیا این امر به مفهوم محدود کردن انتخاب مردم نیست ؟ از همین جهت این دسته از نماینده گان احزاب شیوهء مختلط را پبشنهاد کردند که در آن علاوه از احزاب، شخصیت های سیاسی � اجتماعی مستقیل نیز می توانند در پارلمان راه پیدا کنند. بر همین اساس پیشنهاد شد تا درپارلمان سهمیه ء کرسی های بزرگان و شخصیت های مستقیل سیاسی � اجتماعی مشخص گردد و به همین گونه سهمیهء کرسی های احزاب سیاسی نیز معین گردد. یکی از نماینده گان اظهار داشت که 70 تا 75 درصد انتخابات پارلمانی جهان بر اساس شیوهء تناسبی صورت می گیرد . 3- شماربیشتر نماینده گان احزاب سیاسی در این نشست تاکید کردند که بایدانتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی همزمان صورت گیرد. به نظر آنان انتخابات همزمان می تواند بخش بیشتر مردم را به سوی حوزه های رای دهی بکشاند ؛ در جهت دیگر این امر سبب کاهش هزینه ء انتخابات می گردد. از این که دوره ء کار رییس جمهور و پارلمان همزمان پایان نمی یابد ، در این رابطه اظهار نظر شد که رییس جمهور با ختم دوره کارش باید اسعفی داده و جای خود را به یک حکومت موقت بدهد. به همینگونه پارلمان نیز باید با ختم کار رییس جمهور منحل گردد . طرفاران انتخابات همزمان در این نشست جهت حل مشکل موجو در رابطه به دوره ء کاررییس جمهور و پارلمان اظهارنظر کردند که این مشکل باید با در نظر داشت احکام قانون اساسی به صورت کارشناسانه حل گردد.شماری هم از انتخابات جداگانه طرفداری کردند . آنها باور ندارند که دولت بتواند همزمان سه انتخابات ( ریاست جمهوری ،پارلمانی وولایتی ) راه اندازی کند. 4- احزاب سیاسی در رابطه به مداخله ء دولت در انتخابات هشدار دادند و گفتند که اگر دولت باز هم بخواهد که به مانند دور اول به مداخله ء خود در انتخابات اد امه بدهد ، افغانستان دولت و پارلمانی بهتر ازآن چه است نخواهد داشت . نماینده ء کنگره ء ملی افغانستان گفت که در صورت مداخله و دست درازی های دولت ، حزب کنگره ء ملی و شورای متحد ملی که متشکل از پنجاه و هفت حزب و نهاد مدنی است انتخابات را تحریم خواهد کرد.تاکید شد که باید کمسیون انتخابات از شخصیت های بی طرف ساخته شود و در آن نمانده گان احزاب سیاسی و نهاد های جامعهء مدنی به عضویت پذیرفته شوند. 5- نقش احزاب در انتخابات یک امر حیاتی دانسته شد و اظهار نظر گردید که بدون احزاب سیاسی نمی توان سخنی از دموکراسی به میان آورد. آنها گفتند که احزاب سیاسی و نهاد های جامعهء مدنی تضمین کننده گان تحکیم و ثبات سیاسی در کشور بوده و بدون آنها دموکراسی به امر ددست نیافتنی بدل می شود. تاکید شد که فعالیت های احزاب سیاسی زمینه یی آن را فراهم می سازد تا افغانستان از حالت ر نج آور قبیلوی به حالت ملی گام بردارد. 6- احزاب سیاسی از پارلمان افغانستان خواستند تا جایگاه احزاب سیاسی را در قانون انتخابات مشخص سازد. آنها مجودیت گروهبندی های حزبی درپارلمان را در امر توسعهء سیاسی کشور یک امر حیاتی خواندند. در این نشست گفته شد که تلاش در جهت در حاشیه نگهداشتن اخزاب سیاسی در انتخابات به مفهوم مقابله با دموکراسی و ناکام ساختن پروسه دموکراسی سازی افغانستان است . به همین گونه از پارلمان خواسته شد تا در قانون انتخابات در رابطه به شرایط نامزدی چنان موادی را بگنجاند تا مافیایی زمین ، قاچاق چیان مواد مخدر و آثارباستانی ، جانیان و متجاوزان حقوق بشر نتوانند در پارلمان راه پیدا کنند. 7- وضع امنیتی یکی از چالش های اساسی بر سر راه انتخابات آینده خواند شد و اظهار نگرانی گردید که اگر وضعیت همین گونه رو به بی ثباتی به پیش برود شاید مردم افغانستان علاقه نگیرند و شاید هم نتوانند که در انتخابات اشتراک کنند که در آن صورت مشروعیت انتخابات زیر سوال خواهد رفت. 8- نماینده گان احزاب سیاسی دراین نشست بر احزاب نیز انتقاد کردند . آنها تاکید کردند که احزاب سیاسی نباید منتظرمهربانی دولت بنشیند ؛ بلکه باید متحدانه در ارتباط به انتخابات آینده تصمیم بگیرند و دولت را ناگزیراز آن سازند تا به خواست های آنها گردن نهد. برای آن که بیرون راندن احزاب از انتخابات به مفهوم بی مضمون ساختن دموکراسی است . یکی از نماینده گان دموکراسی بدون احزاب سیاسی را دموکراسی دمبریده خواند . این نشست به ساعت یک بعد از چاشت به پایان رسید

صفحهء گذشته