مجتمع جامعهء مدنی افغانستان (مجما)

	پرتو نادری
گزارش نشست با نماینده گان نهاد های مدنی، احزاب سیاسی، سازمانهای امدادی، روشنفکران، روزنامه نگاران و شخصیت های مستقل فرهنگی (روز نخست)

اجنداى نشست : خواسته هاى مردم و نهادهاى مدنى از دولت آينده مقدمه : عزيز رفيعى در آغاز به مهمانان خوش آمديد گفت، او اظهار داشت به سلسلۀ نشست هاى که در ارتباط به نتايج، دست آوردها و کاستى هاى انتخابات با نماينده گان اقشار گوناگون اجتماعى داشتيم ، نظريات و ديدگاه هاى مفيدى در اين ارتباط گرد آورى شده است که بدون ترديد جمعبندى و انتشار آن ها مى تواند ما را در اجراى انتخابات آينده کمک کند. او گفت ما گذشته را به گونه نقادانه، منصفانه و علمى بر رسى مى کنيم تا درنتيجه چنين بر رسى هاى بتوانيم راه کارهاى آيندۀ خود را مشخص تر بسازيم. تجربه هاى گذشته مى تواند ما را در آينده کمک کند. عزيز رفيعى گفت : آجنداى جلسۀ امروزى با نشست هاى گذشته تفاوت دارد، يعنى ما در گذشته به بر رسى چگونه گى انتخابات نتايج و کاستى ها در آن پرداختيم، حالا در روشنايى جمعبندى نظريات دانشمندان گرانقدر ، شخصيت هاى سياسى _ فرهنگى ، نگاهى به آينده مى اندازيم و مى خواهيم بدانيم که جامعۀ مدنى ، احزاب سياسى ، شخصيت هاى فرهنگى و مردم افغانستان از دولت آينده چه چشمداشت هايى دارند؟ حالا از دوستان گرانقدر خود آرزو منديم تا به بيان ديدگاه هاى خود در ارتباط به اجنداى نشست بپردازند! محمدهاشم مايار از مؤسسه اکبر: مردم با علاقمندى نگران کابينۀ جديد اند. شمارى تاکيد دارند که کابينۀ آيندۀ بايد يک کابينۀ متخصص باشد؛ در حالى که شمار ديگر بر کابينۀ سياسى تاکيد مى کنند. هر دو نظر مى تواند درست باشد. در کشور هاى پيشرفته بيشتر شخصيت هاى سياسى در راس و زارتخانه ها قرار مى گيرد. اما در بدنۀ وزارتخانه متخصصان استخدام مى گردند . حتى در اين موارد وزير در وزارتخانه شوراى متخصصان را به وجود مى آورد. و وزير جديد همه کارمندان را تبديل نمى کند. متاسفانه وضع در افغانستان اين گونه نيست. اگر وزيرى تبديل شد، اکثريت کارمندان وزارت نيز تبديل مى شوند. معمولاً وزير در اين جا متوجه منافع خود و روابط خود است. او گفت ما آرزو داريم رييس جمهور يک کابينۀ شايسته را روى کار آورد. اگر وزير سياستمدارى هم که در راس کابينه قرار مى گيرد، بايد به مساله تخصص توجه جدى کند. وزيران کابينه نبايد مساله قوم،زبان، منطقه و تعلقات حزبى و گروهى را برجسته سازد و به آن ها اهميت دهد. افغانستان در گذشته از اين نقطه نظر ضربه هاى خطرناکى ديده است. درکابينۀ آينده بايد تمام اقوام شرکت داشته باشند؛ اما نقطۀ مورد توجه اين است که نبايد جنگ سالاران نماينده گان اقوام افغانستان تلقى گردند. در صورتى که رييس جمهور نتواند يک چنين اشخاص سياسى را پيدا کند، بناءً بايد به متخصصان حق اوليت داده شود، وزيربايد خود متخصص باشد. کابينۀ آينده بايد قانون سالار باشد، به حاکميت قانون گردن نهد توازن توسعه و انکشاف بايد در تمام عرصه هاى زنده گى مردم در نظر گرفته شود. � دکتور نجرابى: انتخابات اساساً يک روند مثبت بود که نه تنها مردم افغانستان ؛ بلکه مردم جهان نيز به آن علاقمندى نشان دادند. صحبت هاى بيشتر روى نواقص انتخابات دور مى زد و از جمله ميتوان گفت که ابتکار عمل در انتخابات بيشتر در دست خارجى ها بود. او بر سهمگيرى روشنفکران در حکومت آينده تاکيد کرد و از مداخلۀ بعضى کشور ها در امور افغانستان اظهار نگرانى نمود. دکتور صاحبنظر مرادى: بدون تجربه ها در گذشته مشکل است که مسايل آينده را مطرح کرد. ديگر کسى علاقه ندارد که مسايل افغانستان با خشونت حل شود؛ اما خشونتى که پيوسته در تاريخ افغانستان وجود داشته است ما را مجبور مى کند که بنشينيم و با عقل سرد به بر رسى عوامل خشونت بپردازيم . تا زمانى که عوامل خشونت از بين برده نشود، نمى توان از يک صلح با ثبات و دايمى سخن گفت. يکى از موثر ترين راه ها، راه اندازى گفتمان ها و ديالوگ ها است. از اين طرق است که انسان ها يکديگر را درک مى کنند و با يکديگر نزديک مى شوند . جوهر اصلى کنفرانس بن تامين امنيت و ايجاد يک حکومت قانونى در افغانستان است. نيروهاى که ظرف پنج سال پيوسته مردم را شلاق زدند، بدون حکم کدام محکمه يى از زندان رها مى شوند. چنين افرادى پس از رهايى دوباره خود را براى تخريب کارى ها و ترور هاى ديگر اماده ميسازند. افزايش حوادث تروريستی می تواند شاهد اين گفته باشد. در پروسه ايجاد وحدت ملی ضروت است تا خلع سلاح صورت گيرد اما اين امر نيز مهم است که بايد برای آنهايی که خلع سلاح می شوند زمينهء کار اجتماعی ايجاد گردد. جنگ سالار بايد تعريف شود, آيا جنگ سالار مجاهد است, اگر چنين است پس آن نسلی که در برابر تجاوز اتحاد شوروی جنگيده هم جنگ سالار است, پس مجاهد کيست؟ در دو سال گذشته از بوديجهء باز سازی استفاده درست صورت نگرفته است. برنامه های مشخص بازسازى در وزارتخانه ها وجود نداشته است. دولت آينده بايد برنامه های مشخص و علمی بازسازی داشته باشد. تا کنون وعده های که در دوره های موقت و انتقالی به مردم داده شده است, عملی نشده است. دولت آينده بايد دولت عمل باشد وعده های داده شده عمل شود. دولت در گذشته فاسد ترين سيستم ادارى را داشته که اين امر بسياری از چانس های سرمايه گذاری خارجی در کشور را از بين برد. مبارزه با فساد بايد در سرخط کارهای دولت آينده قرار داشته باشد. کابينهء آينده نبايد يک کابينهء سياسی نمايشی باشد, بلکه بايد يک کابينهء متخصص باشد. وزير بايد برنامه طرح کند و کمک ها را جذب کند. اگر چنين نشود حکومت ما در پنج سال آينده تداوم درد ناک همين سه سال گذشته خواهد بود. � عبدالجبار پيکان: کابينه بايد متخصص باشد , روابط قومی و مصلحت های سياسی نبايد در آن مدنظر گرفته شود. در کابينه خط اصلی بايد همان خط ملی باشد نه خط قومی, زبانی و حزبی دولت بايد مساله اموزش و پرورش را مطابق به معيار های جهانی به پيش ببرد. در کابينهء آينده نبايد افراد سود جو و آنهايی که دارايی های ملت را تاراج کرده اند راه داشته باشند. پوليس ملی و اردوی ملی بايد بر محور وحدت ملی ايجاد گردد. اشتراک تمام اقوام بر اساس شايسته سالارى می تواند در جهت تحکيم وحدت ملی در کشور بسيار سود مند باشد. راز محمد دليلی: کابينهء قبلی يک کابينهء ملی و کاری نبود, روی مصلحت سياسی و قومی به ميان آمده بود. کابينهء آينده بايد کابينهء کاری باشد. فساد اداری و نظام بروکراتيک بايد از ميان برداشته شود. مبارزه با مواد مخدر بايد تشديد شود. مبارزه با شبکه های انسان ربايی بايد تشديد شود. اساس زنده گی بايد بر تطبيق قانون و مشخصاً قانون اساسی استوار گردد. انجنير شاهين: جامعه مدنى و احزاب سياسى در کشور بايد به مثابه عامل ثبات، عمل کنند نه اين که عامل بى ثباتى باشند. مادر آغازين مرحلهء بازسازى قرار داريم, بايد در نظر داشته باشيم که چگونه از منابع خود استفاده کنيم. يکى از منابع هم همين جامعه مدنى و احزاب سياسى است. احزاب سياسى در افغانستان هر چند نو پا هستند, اما بخش نيرو هاى اجتماعى و فکرى جامعه را سازماندهى کرده اند, در برنامه هاى آيندهء دولت بايد اين مساله در نظر گرفته شود. دولت بايد به توسعه سياسى بينديشد و به آن عمل کند, براى آن که بدون توسعهء سياسى توسعهء اقتصادى به ميان نمى آيد. مساله امنيت پيش شرط تمام پروسه هاست, بايد اين پيش شرط به وسيلهء حکومت آينده تامين گردد. بدون امنيت نمى توان از دموکراسى سخنى به ميان آورد, امنيت با دموگراسى و توسعه همروند است. امابايد در نظر داشت که زير عنوان امنيت نبايد دموکراسى خفه شود. � امين از جزب حرکت اسلامى: دولت آينده مى تواند در ميان دو پديده قرار داشته باشد. 1- اعتماد مردم 2- اعتماد جامعهء جهانى دولت بايد مبتنى بر واقعيت هاى اجتماعى جامعهء افغانستان, اعتماد مردم را جلب کند, يعنى بايد برخاسته از واقعيت هاى اجتماعى کشور باشد تا کارايى داشته باشد. يعنى دولت آينده بايد ترکيبى از واقعيت ها و صلاحيت ها باشد. اعتماد جامعه جهانى از اين سبب مهم است که ما به کمک هاى سياسى و اقتصادى جامعهء جهانى ضرورت داريم. هم اکنون مى شنويم که دولت با بعضى از گروه هاى تروريستى در گفتگو است . اين امر مى تواند احساسات قومى در کشور را بر انگيزد. دولت آينده بايد اولويت هاي سياسي � اجتماعي و فرهنگى را در نظر بگيرد و در اين زمينه برنامه هاى کارى مشخص داشته باشد. انکشاف متوازن مى تواند زمينه خوب وحدت ملى در کشور باشد دولت آينده بايد اين امر را جداً در نظر داشته باشد. عدالت ادارى بخش بسيار مهم انکشاف متوازن است, هم اکنون در افغانستان ولسوالى هاى وجود دارد که بيشتر از يک ولايت نفوس دارد, چنين مشکلاتى بايد با آمارگيري هاى دقيق حل شود. اساساً بايد نظام آمارگيرى پايه برنامه ريزى هاى آينده را تشکيل دهد. � خانم ثريا پريکا: زنان به صورت تعجب آورى در انتخابات شرکت کردند , حتماً اين شرکت پاسخ خود را از دولت مى خواهد. دولت بايد به مساله زنان برنامه هاى مشخص داشته باشد. اگر چنين نشد, رييس جمهور را متقاعد خواهيم ساخت تا زنان جايگاه شايستۀ خود را در کابينه داشته باشند. حاکميت قانون بايد بدون هر گونه تعبيضى تامين گردد. امنيت بايد به وسيله اردوي ملى و پوليس ملى تامين گردد, در ترکيب اردوى ملى و پوليس ملى بايد حق اوليت به آنعده از صاحب منصبان داده شود که بدون سرنوشت در کوچه ها و بازارهاى شهر کابل تبنگ فروشى مينمايند. براى سربازان حقوق پرداخت شود. به مشارکت زنان در تمام عرصه ها بايد توجه شود. اساساً دموکراسى در يک کشور بدون مشارکت زنان مفهومى ندارد, امروز ميزان پيشرفت دموکراسى را در کشور هابه اندازهء مشارکت زنان در آن کشور مربوط مى دانند. در نظام قضا بايد اصلاحات جدى به ميان آيد و به زنان حق اشتراک داده شود, او گفت تا نظام قظا اصلاح نشود فساد ادارى از بين نمى رود. امر سواد آموزى بايد تشديد شود در اين برنامهء ملى مى شود از دانشجويان و شاگردان مدارس کار گرفت. � انجنيز بکتاش: مشارکت ملى در حکومت آينده نبايد روى ديگرسکۀ ايتلاف باشد, کابينه بايد از شخصيت هاى تکنوکرات و شخصيت هاى کار فهم ساخته شود. پروسۀ خلح سلاح سرعت بخشيده شود تا آغاز انتخابات پارلمانى بايد خلع سلاح کامل صورت گيرد. موجوديت سلاح و گروه هاى مسلح عامل عمده يى نقض حقوق بشر است. يکى از اهداف بازسازى بايد محو فقر و بيکارى در کشور باشد, يک ادارهء سالم کارى بايد به وجود آيد. محمد زبير- رييس حزب سعادت مردم افغانستان: بايد ارگان مستقلى ساخته شود که از تطبيق قانون اساسى نظارت کند. پروسۀ DDR بايد تشديدشود و صلح و امنيت هر چه زود تر در کشور تامين گردد. کار به اهل آن سپرده شود, کابينه بايد شايسته سالار باشد و زنان جاى گاه خود را در آن داشته باشند. تعصبات قومى, زبانى, منظقه يى و مذهبى بايد از بين برده شود . با ايجاد دفترى در چوکات رياست جمهورى بايد مبارزهء جدى با رشوت ستانى و فساد ادارى صورى گيرد. پرورشگاه هاى کودکان يتيم انکشاف داده شود , از مصارف بى مورد و تجملات ادارى کاسته شود. به وضيعت زنان بيوه رسيده گى شود و با ايجاد کار گاه ها در رشد اقتصاد خانواده گى آنها کوشش شود. برنامه هاى آموزشى در مکاتب و دانشگاه ها بايد با معيار هاى ملى و جهانى هم آهنگ گردد. به وضيعت زنده گى کارمندان دولت توجه صورت گيرد. در ارتباط به افزايش حقوق متقاعدين بايد برنامه هايى روى دست گرفته شود. هم آهنگ کردن برنامه هاى بازسازى با منابع امداد جهت ايجاد يک نظام درست گزارش دهى . رفع مشکل بى سر پناهى و انکشاف شهر هاى بزرگ و در گام نخست کابل . توجه و ايجاد سر پناه به عودت کننده گان, توسعه پروژه هاى شهر سازى , اعمار بلاک هاى مسکونى به وسيلهء دولت به کمک مجامع جهانى. توجه به وضيعت زنده گى معلولين و معيوبين و باز مانده گان شهدا! توجه به زنده گى کوچى ها. انجنير ژکفر دولت نبايد به قرضه هاى کمر شکن تن در دهد, زمانى که به کشور ارجنتاين از 200 � 250 مليارد دالر کمک داده شد , ظاهراً براى مردم خبر خوشى بود, اما زمانى آن ها متوجه اين مصيبت شدند که مى تا سالانه از 15-20 مليارد دالر تنهار بهرهء اين قرضه را مى پرداختند. قرضه هاى براى افغانستان بسيار سودمند نخواهد بود, براى آن که قرضه ها صرف تجمل مي شوند, و بعد اين ملت بد بخت است که بايد آن را با بهرهء آن بپردازد. افغانستان داراى منابع بزرگ طبيعى از جمله معادن است که دولت آينده بايد برنامه هاى علمى و مشخصى جهت استخراج آن ها داشته باشد. فتانه گيلانى: فساد ادارى در سه سال گذشته بسيار شديد بود, بايد کاملاً ريشه کن شود. امنيت بايد در سراسر کشور تامين شود مى توان گفت که امنيت تا کنون در کشور نبوده است. در مورد مفهوم جنگ سالار دقت شود, مردم افغانستان مجاهد اند آنها در جهاد خود از تفنگ استفاده کرده اند. ما بايد تعريف سياسى جنگ سالار و تفنگ سالار را داشته باشيم کار برد اين اصطلاحات بر مجاهدان و ملت مجاهد افغانستان سبب ايجاد مشکلات مى شود. به مساله کشت و قاچاق مواد مخدر بايد توجه شود با دريغ که نسل جوان ما در اين امر دخيل اند آنها يا به کشت خشخاش مى پردازند و يا هم به قاچاق آن سر دچار اند, اين امر خود مى تواند زمينه معتاد شدن آنها را فراهم کند. ما با فقر فرهنگى روبه رو هستيم , دولت مسووليت دارد که به اين مساله توجه کند. بايد براى زنان کار هاى درستى صورت گيرد, نقش برنامه هاى سياسى- اجتماعى ظرف سه سال بيشتر جنبهء سمبوليک دارد. فخريه ابراهيمى: دولت آينده بايد قانونمند, قاطع و جدى باشد رييس جمهور به وعده هاى که به مردم داده است بايد وفا کند اگردولت آينده نتواند و يا نخواهد که به خواسه هاى مردم پاسخ مثبت گويد, اين امر نا اميدى بزرگى را براى مردم به بار مى آورد. گل رحمان قاضى: دولت آينده با دو چالش رو به رو است: 1- چالش ملتى 2- چالش بين المللى ملت صلاحيت بزرگى به کرزى داده است, اما در برابر آن کرزى با چندين برابر مسوليت روبه رو است. مردم خواسته هاى دارند که مى خواهند دولت به آنها عمل کند. دولت آينده بايد کار را به اهل کار بسپارد. دولت بايد به نظريات و ديدگاه هاى مخالفان توجه کند, و از آن بخشى نظريات آن ها که مى تواند در جهت ايجاد يک دولت قانونى و توانمند و تامين عدالت و و حدت ملى مفيدباشد, استفاده کند. انتخابات نشان داد که مردم مرحلهء قابل توجهء شعور سياسى خود دست يافته اند, ديگر امکان ندارد که اين کشور را با الفاظ بازى داد , بايد با عمل به ديدار مردم رفت. کار به اهل آن سپرده شده و اداره سالم بنياد نهاده شود, تا حاکميت قانون وحدت ملى تحکيم گردد. حاکميت قانون بايد به وجود آيد, خلع سلاح کامل صورت گيرد و با کشت و قاچاق مواد مخدر مبارزه جدى صورت گيرد. باز سازى به گونهء متوازن و سرتا سرى صورت گيرد تا به جامعه جهانى قناعت داشده شود که کمک هاى خود به افغانستان را ادامه دهند. تلاش شود که با تمام کشور با معيار ها احترام متقابل و حفظ حاکميت ملى و تساوى حقوق روابط دوستانه ايجاد شود . شريف احمد: دولت آينده بايد متکى بر قانون اساسى حرکت کند , کابينهء که تشکيل مى شود بايد مطابق به قانون اساسى باشد. در گام نخست دولت وظيقه دارد که امنيت را تامين نموده و از سرحدات نگهدارى کند. دولت آينده متوجه افکار و خواسته هاى مردم باشد, اين افکار عمومى در وضع سياسى و قدرت دولت نقش درجه اول دارد. ذبيح الله: دولت آينده بايد پروسه هاى حسابدهى و شفافيت را ايجاد کند تا مردم افغانستان و جهان از ميزان پيشرفت بازسازى و حاکميت قانون در افغانستان آگاهى يابند. خلع سلاح عمومى صورت گيرد, اردو و پوليس ملي تقويت شود, جهت تامين امنيت نيروهاى اردوى ملى به ولايات فرستاده شود. از مداخله نظاميان در امور سياسى جلو گيرى شود . بايد نهاد هاى مدنى در تمام پروسه هاى اجتماعى, اقتصادى و سياسى سهم داشته باشد. نفيسه سلطانى: معلولين و معيوبين مظلوم ترين قشر اجتماعى در افغانستان اند تا حالا به آن ها هيچ توجهى نشده است. آن ها قربانيان انفجار راکت ها در شهر هاى کشور اند. دولت آينده بايد به امر باز توانى و آموزش آن ها توجه کند. ما نمى خواهيم بار دوش جامعه باشيم ما به دولت مى گوييم در ميان اين معلولين و معيوبين افراد کاردانى هم و جود دارد, چرا از نيروى آنها استفاده نمى شود! مساله سر پناه براى تمام مردم افغانستان يک مشکل است, اما مشکل سرپناه معيوبين و معلولين بدون کمک جدى حکومت حل نمى شود, دولت آينده بايد به اين امر توجه جدى کند. هم اکنون معيوبين, معلولين, و بازمانده گان شهدا و زنان بيوه در وضيعت بسيار درد ناکى زندگى مى کنند. دولت آينده بايد براى بهبود زنده گى آن ها برنامه هاى مشخصى را روى دست گيرد. در زمينه کار يابى و استخدام آن هابايد ار گانهاى دولت و کابينه توجه جدى به عمل آورند. سيد سليمان آشنا: ايجاد زمينه هاى بهتر آموزش و پرورش يکى از وظايف مهم دولت آينده است. زمينه کار براى مردم بايد آماده شود به کا رمندان حقوق ماهوار مناسب داده شود تا بتوانند زنده گى خود را اداره کنند. بر کمک هاى خارجى بايد نظارت دقيق صورت گيرد تا از آن استفاده هاى نادرست صورت نگيرد . چنان که شمارى از وزيران با بکس هاى خالى از کشور هاى غربى آمدند و بعداً آن بکس ها را پر برد ند که مسلماً از کمک ها پر شده بود. کميسون هاى بى صلاحيت و نام نهاد به درد نمى خورد, بلکه جهت نظارت بر مصارف وزارت خانه ها کميسون هاى بى طرف و کاردان ايجاد شود تا امور مالى و مصارف وزا رتخانه ها را کنترول کند. در ترکيب کابينه مشارکت همه اقوام افغانستان در نظر گفته شود و شخصيت هاى با اعتماد وطندوست و کاردان در کابينه جاى داده شود. نبايد يک کابينه ايتلافى به نام مشارکت ملى ساخته شود, بلکه کابينه بايد واقعاً کابينهء مشارکت باشد. آزادى بيان بايد تامين گردد و موانع از سر راه آن برداشته شود , در جهت سرمايه گذارى هاى سودمند تلاش گردد, افغانستان به انکشاف متوازن ضرورت دارد, اين امر بايد در نظر باشد که کابل تنها افغانستان نيست. در نظام آينده بايد تساوى حقوق مرد و زن وجود داشته باشد و زمينهء آموزش دختران بيشتر مساعد شود. نتيجه گيرى : شرکت کننده گان جلسه در مجموع به صورت انتقادى با کار و عملکرد دولت در ظرف سه سال گذشته بر خورد نموده در زمينه رفع نواقص و کمبودى ها نظريات و پيشنهادات سازنده شانرا ارايه کردند. اين پيشنهادات عمدتاً شامل موضوعات ذيل مى باشد: تامين صلح و امنيت سراسرى در کشور, خلع سلاح افراد مسلح, مبارزه با فساد اداري, جلوگيري از کشت و قاچاق مواد مخدر, تقويه اردوي ملى و پوليس ملى, تقرر افراد تحصيل کرده با تجربه و متخصص در پوست هاى دولتى, رعايت اصل دموکراسى, تساوى حقوق زنان با مردان, ايجاد يک حکومت قانون به اساس مشارکت ملى, نه بر پايهء ايتلاف, تقويهء سرمايه گذارى هاى خصوصى, جلب بيشتر اعتماد مردم افغانستان و جامعه جهاني, ازبين بردن تعصبات قومي, زباني و مذهبى, پايان بخشيدن به قدرت جنگ سالارى, بهبود بخشيدن زنده گى معلولين و معيوبين, تامين عدالت اجتماعى, تامين وحدت ملى, سپردن کار به اهل کار, تحکيم حاکميت قانون, انکشاف متوازن, بازسازى و انکشاف افغانستان. نماينده گان نهاد هاى مدنى, احزاب سياسى, سازمانهاى امدادى, روشنفکران و روزنامه نگاران افغانستان از دولت آينده افغانستان توقع نمودند تا موضوعات فوق را به صورت جدى در نظر گرفته با تشکيل يک کابينهء متخصص, با تجربه, دلسوز و وطندوست درد هاى بيکران مردم رنجيدهء ما را التيام بخشند.

صفحهء گذشته