مجتمع جامعهء مدنی افغانستان (مجما)

	پرتو نادری
گزارش نشست با نماینده گان احزاب سیاسی و نماینده گان دفتر مشترک تنظیم انتخابات

اجنداى نشست : در اين نشست پرسش هاى زيرين مورد ارزيابى قرار گرفت: شما انتخابات رياست جمهورى ١٣٨٣ افغانستان را چگونه ارزيابى مى کنيد؟ آيا به نظر شما در اين انتخابات تخطى ها و کاستى ها يى وجود داشته است؟ به نظر شما اين انتخابات چه دست آوردهايى دارد؟ پس از ارائه اجندا، بحث روى آن آغاز يافت . آقاى شيرزاد نمايندۀ حزب افغان ملت نخستين سخنران نشست بود. در کشورى که سه دهه جنگ پشت سر گذاشته است، انتخابات يک پروسۀ کامياب بود، انتخابات زمينه يى ايجاد دموکراسى در کشور را به وجود آورده است. بسيارى از احزاب سياسى فکر مى کردند که جهت رسيدن به دموکراسى بايد اقتصاد انکشاف يافته وجود داشته باشد، اما اگر مردم ، حکومت و شخصيت هاى مستقل سياسى کشورى بخواهند دموکراسى در آن کشور پياده شود، دموکراسى مى تواند به وجود آيد. در انتخابات يک رشته مشکلات تخنيکى وجود داشت با اين حال به نتيجه رسيد. حالا ما يک رييس جمهور منتخب داريم که اين خود يکى از دست آورد هاى انتخابات است. در گذشته حکومت هاى افغانستان يا در دست خانواده ها بود يا در دست احزاب و ياهم افراد، اما حالا مردم رهبر خود را تعيين کرده اند که دست آورد مهمى و بيمانندى است. عثمانى از حزب همبستگى : انتخابات يک پديده نو براى مردم بود که از آن مى توان به حيث جشن مردم تلقى کرد. مردم فرصت راى دهى يافتند. درگذشته مردم به وسيلۀ ايديولوژى هاى چپ و راست کوبيده مى شوند و در حوادث سياسى نقشى نداشتند. مردم نشان دادند که جنگ نمى خواهند و با جنگ سالاران مخالف اند، انتخابات درميان مردم و جنگ سالاران خط درشتى کشيده است. تخطى هايى در انتخابات وجود داشته است؛ امااين تخطى ها به پيمانه يى نبوده است که بتواند بر نتايج آن تاثيرى برجاى گزارد. به هر صورت اشتباهات به هر پيمانه يى که باشد بايد آن را شناخت وجلو آن را گرفت تا تکرار نشود. حزب ما نتايج انتخابات رامى پذيرد. هر چند حلقاتى مى گويند که انتخابات بناى قومى داشت ؛ ولى به نظر ما جنبۀ ملى آن قومى تر بود. من به مردم افغانستان و خاصتاً زنان تبريک مى گويم که با شجاعت در انتخابات اشتراک کردند. ثريا پرليکا از حزب متحد ملى: به گمان من در انتخابات مشکلات و نواقص به مراتب کمتر از جنبه هاى مثبت آن بود؛ اما اين امر سبب نمى شود که ما به نواقص توجه نکنيم. نواقص بايد بامهار کرد. براى آن که انتخابات پارلمانى را پيش روى داريم. من پيشنهاد مى کنم که کمسيون جديد انتخابات ساخته شود و در آن بايد نماينده گان احزاب سياسى و جامعۀ مدنى سهم داشته باشند. � در رابطه به نواقص و تخطى ها: بايد بگويم که نظارت کننده گان در نظارت خود موفق نبودند. و صندوق ها پس از ختم راى دهى در اختيار و لسوالها قرار داشتند. � نبايد سهم زنان در انتخابات فراموش شود. بايد به وضعيت آن ها توجه شود. بايد زنان در وزارت خانه ها ، پارلمان و قضا نقش بيشترى پيدا کنند در سفارتخانه ها کار کنند ، سفير کشور خود باشند. در همين جا مى خواهم پيشنهاد کنم که براى چهار زنى که در جلال آباد در جريان پروسۀ انتخابات کشته شدند بايد لقب قهرمانان صلح و دموکراسى داده شود. صبغت الله سنجر از حزب جمهورى خواهان : � انتخابات دست آورد بزرگ مردم افغانستان است که من به همه گان تبريک مى گويم . انتخابات در جهت ديگر درس مهمى براى احزاب و شخصيت هاى سياسى نيز بود. در اين انتخابات مردم به خط مشى کانديدان راى دادند. مردم به وحدت ملى راى دادند، به دموکراسى و آزادى راى دادند . در افغانستان دوران حکومت هاى کودتايى و محلى گذشته است. ما از نتايج آن کاملاً راضى هستيم. � حدود ١٠٠٠ تن از اعضاى حزب ما جريان انتخابات نظارت کرده اند. ما از آن ها گزارش هايى داريم که تخطى هايى صورت گرفته است ؛اما تخطى هابه پيمانه يى نبوده است که مشروعيت انتخابات را زير سوال ببرد. � نواقص در کار دفتر مشترک و دارالانشا وجود داشت . آنها کسانى را استخدام کرده بودند که ظرفيت و آگاهى رهنمايى مردم را در روز انتخابات نداشتند. گزارش هايى وجود دارد که درمزار شريف زير صندوق راى دهى،عکس يکى از کانديدان نصب شده بود. در ولايت غور ناظران انتخاباتى وجود نداشتند. و سخن آخر اين که انتخابات بنياد قومى نداشت. و اصل رحيمى رييس حزب افغانستان واحد: � انتخابات بسيار سالم بود، دموکراسى احترام به حقوق خود و ديگران است و مردم افغانستان زير همين عنوان جهت انتخاب زعيم خود در انتخابات اشتراک کردند . در انتخابات آينده بايد امکانات تثبيت شود که کدام حزب در کدام منطقه مى تواند نظارت کند. � يکى از نواقص اين است که يونما با احزاب سياسى همکارى نزديک نداشت، تنها به صدور معرفى نام اکتفا شد و به اين امر توجه نشد که آيا احزاب داوطلب نظارت ، ظرفيت نظارت را در حوزه ها دار يا نه؟ درشمارى حوزه ها ناظرى وجود نداشت و مردم مجبوراً به کسى راى مى داد که براى شان گفته مى شد. ما در ديدارى که با کانديدان داشتيم از آنها تقاضا کرديم که نتايج انتخابات را بپذيرند . ما انتخابات را سالم و نتيجۀ آن را قابل پذيرش مى دانيم. ظريف ناصرى حزب همبسته گى ملى افغانستان: � آيندۀ افغانستان بعد از انتخابات تعيين مى شود در گذشته راى مردم وجود نداشت و حکومت ها متکى به زور بود. امروز حتى جهان متعجب است که مردم افغانستان چگونه با موفقيت انتخابات خود را انجام دادند. مردم افغانستان به دموکراسى ، آزادى و ترقى اجتماعى اهميت قابل اند. من اين موفقيت را به مردم افغانستان تبريک مى گويم. � هر چند تخطى هاى صورت گرفته است اما اين تخطى ها سازمان يافته نبوده است که مشروعيت انتخابات را زير سوال ببرد. در شمارى از حوزه ها نمايندۀ هر کانديدى که در منطقه نفوذ داشت تلاش مى کرد تا جريان راى دهى را به نفع آن کانديد تغيير دهد. با اين همه انتخابات 80 در صد مشروعيت دارد, لياقت امينى از حزب حرکت اسلامى مردم افغانستان: � انتخابات يک روند مثبت در تاريخ افغانستان بود, نقطهء عطف در تاريخ ما به حساب مى آيد, اولين تجربهء دموکراسى در کشور است. � هرچند سهمگيرى اقوام و اقشار گوناگون بسيار اهميت دارد با اين حال انتخابات صد در صد ملى نبود و به همينگونه آنرا نمى توان صد در صد قومى گفت. تناقضات قومى در تقريباً سه دهۀ گذشته افزايش يافته است، اما اين انتخابات به آن نقطهء پايان گذاشت. وحدت ملى براي ما بسيار اهميت دارد ما بايد به سوى وحدت ملى حرکت کنيم و انتخابات مى تواند ما را به آن سو ببرد و بايد تلاش شود که انتخابات آينده کاملاً ملي باشد. ارزش واقعى انتخابات را سهمگيرى مردم تعيين مى کند. � بر اساس گزارشهاى که ما داريم نمى توانيم صد در صد کاستى ها را عمدى بدانيم و به هيمن گونه صد در صد هم به علت مشکلات تخنيکي نبوده, يعنى در مواردى تعمد وجود داشته است. با اين حال نواقص و تخطى هابه پيمانه يى نبوده است که مشروعيت انتخابات را زير سوال ببرد. اين تخطى ها بايد به وسيلۀ يک کميسون افغانى بررسى شود و عاملان تخطى ها شناسايى شوند تا چنين افرادى نتوانند در انتخابات پارلمانى نقشى داشته باشند. � حالا افغانستان به سوى دموکراسى و آزادى روان است و بر استبداد گذشته خط کشيده که اين امرمى تواند به اين مفهوم باشد که دوران حکومت هاى خود سر به پايان رسيده است اين امر يکى از دست آورد هاى مهم انتخابات است بايد در آينده زمينه ها و شرايطى به ميان آيد تا مردم بتوانند بر روند هاى سياسى و عملکرد دولت نظارت داشته باشند. مشارکت سياسى مردم تنها به مفهوم نقش آنها در انتخابات نيست؛ بلکه به اين امرنيز وابسته است که مردم در روند هاى بعد از انتخابات چقدر مى توانند نقش داشته باشند. بشير بيژند معاون حزب کنگرۀ ملى افغانستان: � ما گذشته را نقد مى کنيم تا در آيندۀ ما را کمک کند. اگر نقد به منظور حل عقده ها باشد, اين امر جز اتلاف وقت مفهومى ندارد. پروسۀ انتخابات شامل سه مرحله بود: 1- توزيع کارت هاى راى دهى 2- مرحلۀ راي دهى. 3- مرحلۀ راى شمارى � به نظر من در حق انتخابات جفاى بزرگ شده است. ما شايد براى آينده گان پاسخى نداشته باشيم, ميکانيزم توزيع کارت ها بسيار اشتباه آميز و غلط بود, حزب ما چندين اعلاميه در اين ارتباط صادر کرد و آن ها را به نهاد هاى ملى و بين المللى سپرد، اما هيچ واکنشى نگرفتيم. من در شوراى همکاري کانديدان منشى بودم, براى ما از طرف مردم از آدرس هاى گوناگون اطلاعاتى مى رسيد که در جريان راى دهى تخلف صورت مى گيرد. ما موارد تخلف را به يونما رسانديم وهم چنان به شخص جان آرنولد رسانده شد. بايد بگويم مسالۀ رنگ يک مشکل تخنيکى نبود, اين رنگ به قيمت 4.5 مليون دالر خريدارى شده بود؛ اما رنگ امتحان نمى شود که اصيل است يا نه؟ از نظر حقوقى هر فرد حق يک راى را دارد ؛ رنگ بدل سبب شد تا آن هايى که چند کارت ثبت نام گرفته بودند چند بار راى دهند. ما در روز انتخابات 660 مورد تقلب را ياد داشت کرديم از اين شمار هشتاد در صد آن به يک کانديد مشخص بر مى گشت . همين امر سازمان ملل متحد را مجبور کرد تا کميسون حقيقت ياب سه نفرى را جهت بررسى تخلف ها به افغانستان بفرستد. � در جريان شمارش آرا نيز مشکلاتى وجود داشت. مسلماً مشکلاتى که در پروسۀ ثبت نام وجود داشت, مشکلاتى که در چگونگى کار کرد دفتر مشترک انتخابات وجود داشت، تاثير خود را در شمارش آرا بر جاى گذاشت. همه مى گويند تقلب بوده, پس اين تقلب چرا در فيصدى آرا تغييرى را به وجود نمي آورد. ما باور داريم که در انتخابات تخطي هاي آگاهانه و سازمان يافته وجود داشته و بدينگونه با راي مردم بازي شده است. ما نه بايد به حيث افراد آگاه جامعه چنين مسايلى را روى مصلحت ها همين جا دفن کنيم, ما بايد نواقص را شناسايى کنيم, عوامل آن را بشناسيم و از ميان بر داريم. � هيئت حقيقت ياب سازمان ملل متحد در گزارش خود بر ساختار دفتر مشترک انتخابات انتقاد داردو خواهان تغير آن است. اگر چنين تغييرى پديد نيايد ما به انتخابات پارلمانى نخواهيم رفت. ما انتخابات را تحريم نکرديم به دليل که به مشارکت مردم احترام گذاشتيم، هر چند مى دانستيم که آرزو و راى مردم مورد دستبرد قرار مى گيرد . من مى خواهم بگويم که باز هم حکومت آينده، حکومت ايتلافى خواهد بود. ما از ديدار ها و قرار هاى که شده است خبر داريم. من بسيار باور ندارم که انتخابات پارلمانى صورت گيرد و اگر صورت هم گيرد همان نواقصى را خواهد داشت که انتخابات رياست جمهورى داشت. زبير پيروز رييس حزب سعادت: � با وجود يک رشته نواقص انتخابات مشروعيت دارد. نواقص عمدتاً تخنيکى بوده است که بر مى گردد به عدم کارداني کارمندان انتخابات که افراد کمسواد استخدام شده بودند, افراد استفاده جو از دفتر مشترک انتخابات بايد بيرون کشيده شوند. 500 تن از اعضاى حزب سعادت در نظارت راى دهى شامل بودند، آنها گزارش داده اند که در بعضى حوزه ها مردم تهديد شده اند تا به کانديد معينى راى بدهند. به هر صورت فکر مى کنم که انتخابات رياستى و پارلمانى مى تواند راه مردم را به سوى رفاه بگشايد. جاويد کوهستانى از نهضت آزادى و دموکراسى! � روشنفکران ما از جنبش مشروطيت تا هم اکنون با نوع بيمارى ذهينگرايى روبه رو بوده است. جنبش روشنفکرى در افغانستان پيوسته از همين سبب ضربه ديده است . صرف نظر از ذهينگرى هاى که داريم ما بايد به انتخابات ارج بگذاريم. مشکلات در پروسۀ انتخابات وجود داشت؛ اما اين مشکلات بر مي گردد به کا ر ضعيف و مديريت ضعيف دفتر مشترک انتخابات. در ارتباط به استخدام کارمندان انتخابات، دقت لازم صورت نگرفته بود،کارمندان بر بنياد سليقه ها ورابطه ها استخدام شده بودند. در ارتباط به انتقال صندوق ها مشکلاتي و جود داشت. ما هيجده کانديد داشتيم که بسياري از آنها کمتر از يک فيصد راى گرفتند, شايد بهتر بود تا به گونۀ آزمايشى يک انتخابات مقدماتى صورت مى گرفت تا معلوم مى شد که آياآنها شخصيت هاى ملى اند و شايسته گى کانديداتورى درانتخاب را دارند يانه؟ پيش از انتخابات پارلمانى بايد کميسون مستقل انتخابات به وجود آيد. داکتر بکتاش از حزب ترقى ملي افغانستان: مردم حق راى دهى يافتند, بناءً انتخابات رويداد مهم است. در اين انتخابات چهار اصل وجود داشت: 1- عمومى بودن انتخابات 2- آزاد بودن انتخابات 3- سرى بودن انتخابات 4- مستقيم بودن انتخابات اين چهار اصل مراعات شده است.بناءً با کاستى هاى که وجود داشته، نتايج آن قابل پذيرش است. اما انتقاد من بر دفتر مشترک تنظيم انتخابات است که چرا زمانيکه مردم به بعضى از کانديدان اعتراض کردند که دستان شان به خون آلوده است ونام آنها بايد از فهرست کانديدان بيرون شود اقدامى نکرد؟ محمد مبارز راشدى از حزب وحدت مردم! انتخابات تجربهء زيبا بود, مرهمى بود بر زخم هاى مردم. مردم از تمام اقوام و اقشار در آن شرکت کردند. وقتى که به گونۀ عام سخن مى گوييم و به مردم مى گوييم بهتر است هميمن گونه بگوييم که دموکراسى از را ه انتخابات مى آيد. اما وقتى به صفت کار شناس سخن مى گويم بايد انتقاد کرد که چرا نخستين تجربۀ دموکراسى را در گرو خارجى ها قرار دادند؟ چرا شروع انتخابات ما يعنى شروع راي دهى همزمان با سروصداى تخلف و تقلب بود؟ چرا صندوق هاى آرا نامتوازن تقسيم شد, چنان که در يک مرکز مردم منتظر اند که راي بدهند؛اما صندوق نيست و مردم نمى توانند راى دهند, در جاى ديگرى در صندوق يک يا دو, سه ورقه راى انداخته شده است, همه چيز است ،اما مردمى که راى بدهند نيست. هم اکنون 149 صندوق راى دهى در قرنطين است, در اين صندوق ها ورقه هاى راي چنان روى هم گذاشته شده است که گويى کسى در صندقى خواسته است نوت هاى خود را جا به جا کند. در زمان توزيع کارت ثبت نام معلوم بود که مثلاً در فلان ولايت چه اندازه کارت راى دهى توزيع شده است، اما حالا پس از راى دهى معلوم مى شود ورقه هاى راى اضافه تر از کارت هاى ثبت نام است. مثلاً شمار راى دهنده گان در ولايتى چهار صد هزار نفر بوده است حالا در آنجا چهار صدو پنجاه هزار نفر راى داده اند. در انتخابات کاستى هاى بسيار زياد وجود داشت، اگر ما روشنفکران در اين ارتباط بنا به مصلحت هاي سياسى قضاوت کنيم به هيچ صورت مشکل افغانستان حل نمى شود. من مى دانم که چقدر تخلف و تقلب در انتخابات صورت گرفته است با اين حال فيصله کمسيون حقيقت ياب را مى پذيرم. بايد بدون عصبيت, منصفانه و با آگاهى مساله را بررسى کنيم و با دست اندر کاران انتخابات بگوييم که آنها با سرنوشت مردم افغانستان بازى کرده اند. پس از اين همه جنگ ها حالا که انتخابات صورت گرفته است مردم ذوق زده شده اند, اگر انتخابات پارلمانى هم در چنين شرايطى صورت گيرد از همين حالا مى توان گفت که ما يک پارلمان خوبى نخواهيم داشت. رويين از حزب اسالت مردم افغانستان: مردم زمانى صدا زدند که شمارى از کانديدان شايسته گي لازم را ندارند, دفتر مشترک هيچگونه پاسخى نداد. کاندايدان همه از کرزى خواستند تا به يک ديالوگ حاضر شود او حاضر نشد و اعتنايى نکرد. در حاليکه ديالوگ بنياد دموکراسى است. اشتراک مردم در انتخابات بسيار مهم است؛ اما عوامل آن را هم بايد در نظر داشت. به نظر من اين امر در نتيجه, عوامل زيرين به ميان آمده است: 1- موجوديت نيرو هاى ناتو 2- موجوديت حمايت مالى و نظامى جامعه جهانى 3- رقابت هاى شديد کانديدان اشتراک مردم در انتخابات بر خرد باوري نيست, نفس اشتراک مردم متکى بر درک مردم از دموکراسى نيست. در انتخابات نواقص جدى وجود داشت. در مطبوعات از جنگ سالاران گفته مى شود, اما جنگ سالار تعريف مشخصى ندارد, در مقابل جنگ سالار مى توان اصلاح يک سالار راه به کار برد. آن هاى که مى خواهند صداى مردم را بشنوند بايد براى يکه سالار و جنگ سالار تعريفى پيدا کنند جريان دموکراسى در افغانستان شباهت به همان تمثيل شير بى يال و بى دم و بى شکم مولانا در مثنوى معنوى دارد. فخريه از حزب رفاه : همين که امروزما با آزادي مى توانيم ديدگاه هاى خود را بيان کنيم خود بيان گر موجوديت دموکراسى در کشود است. مشکل انتخابات مشکل بى سوادى و نا آگاهى مردم بود که نمى توانستند بفهمند که کانديد مورد نظر شان در کجاى ورق راى دهى قرار دارد، نمى توانستند نام او را بخوانند . از همين سبب در شمارى مراکز راى دهى آنها به غلط راهنمايى شده اند. حالا اگر ما نواقص را بسيار جدى بگيريم و در مقابل نتايج انتخابات بيايستيم، آيا اين امر به مفهوم راى دادن بر ضد وضعيت آن سال هاى دشوار, سالهاى استبدادى جنگ و تعصب نخواهد بود که مردم به سبب تعلقات قومى ، زبانى و منطقه يى شان کشته مى شدند. آيا به مفهوم راى دادن برضد آن روزگارى نيست که زنان شلاق مى خوردند و حتى کار و آموزش را نداشتند؟ ياد داشت: در اين نشست هشت تن از دفتر مشترک کميسون انتخابات و دارالانشاي آن دعوت شده بودند, اما هيچکدام آنها در نشست حاضر نشدند. شمار از اشتراک کننده گان اين نشست، غيابت آنها را چنين تعبير کردند که دفتر مشترک توان دفاع از اشتباهات و تخلف ها در پروسهء انتخابات را ندارد.

صفحهء گذشته